| جمعه، 26 شهریور 1400
نگاهی به نمایش «دیگران»؛
       کد خبر: 173075
علیرضا طیاری منتقد تئاتر نگاهی به نمایش "دیگران" به نویسندگی و کارگردانی "مجتبی کاظمی" از  گروه تئاتر "جهش" اجرای نمایش "دیگران" بهانه ای است تا، نه از بُخل؛ که از دَخل و سینه ی خالی مان؛ کمی آه خرج تئاتر بی حامی امروز کنیم. - چرا تئاتر بی حامی؟ - مگر ادبیات مان حامی دارد؟ - دارد؟ کو؟ با کدام تیراژ؟ مگر با شمارگان ۲۰۰ نسخه می توان ویراژ داد و از رسانه ی نارسانا، ادعای شق الشمس (!) با محاسبه ی مساحت و متراژ "سرفه گاه بین المللی عتاب" داشت!؟ اصلا چه معنی دارد آدم از بادی بیلدینگ و باشگاه و رقص زومبا و ایروبیک بزند و برود بلیط اجرای یک نمایش را از سایت هفت ساز بخرد!؟ البته که آدم باید برای شکم اش سوبل بسلفد، به ساقی افیونی و تاکی اش انعام دوبل بدهد و در جیب بغل اش اسکن های سخاری، برای عشوه ها و رشوه های شکاری داشته باشد! اگر هوای تایر چرخ ماشین کف بلند تان با "نیتروژن" ‍پر شده است و بادکنک های رنگی "هلیومی" جشن تولد شب قبل پارتنربغل دستی تان به سقف چوبی نراد ویلای ساحلی اش چسبیده؛ اگر برای تان ضروری است برند کفش و کمربند و یقه ی کت ‍پوست تان از چرم مار و مارمولک و شال گردن تان از خز راسو باشد و به پارتی بعد از دورهمی با مازارتی و ریخت و‍‍پاش های آن چنانی عادت دارید؛ اگر به سنگ داغ ماساژ و ‍پاساژ و سان دیدن از ماکت های رنگین پوست؛ اخت کرده اید و پخت و پز خانگی بی بی را، به تالار و لابی و  بار و باربی ترجیح نمی دهید...؛ اصلا توصیه نمی کنم، وقت جکوزی و استخر و سونا را با دیدن اجرای یک تئاتر کمدی طنز جا به جا کنید! و اما بعد این نطق، بر منبر زبانی منبت شده؛ باید چند جمله ای هم حلال نمایش "دیگران" از گروه تئاتر «جهش» به نویسندگی و کارگردانی مجتبی کاظمی  کنم که اگر چه گلی به جمال اجرایش به لحاظ طراحی صحنه و نور زده نشد و شروع بی نبض اش سست می نمود، اما باعث ظن ام شد؛ که آیا شعر فروغ را می توان جور دیگری به خاطر آورد؟ - آه! من صیادی را می شناسم که از جوی حقیری، مرواریدی صید کرد! "نگین" این نمایش، کاوشی از "مفهوم انسانیت" است که در لایه های خراش خورده ی بی ‍پناهی و روابط اجتماعی ی آسیب دیده از فقر و زخم خورده از نارسایی ها در وا‍پسین دقایق اجرا، به "داشته ای تجربی" می رسد. البته برای رسیدن به "دقایق درام موثر و موخر" این اثر نمایشی باید مقادیری تخفیف به طنز گاها سخیف و البته عفیف اش داد: روایت این نمایش قصه ی زن و مردی است که به خانه ای پناهنده شده اند. آشیانه ای که نه گرم است و نه مجهز... زن نمایش مثل همه ی زن ها، رویاهایی دارد. اما رویاهای این زن نمای مرمر کاخ و چند هکتار باغ سنگی با میوه های بهشتی نیست! سقف آرزوهای او شومینه ای است که بتواند با آن آتش دلش اش را بگیراند و یک تلوزیون و یک میز نهار خوری اما مرد "ولوی" نمایش ناتوان تر از آنی است که بتواند تکانی بخورد و بجنبد. البته شاید این تفاسیر نسبت به رصد این متن و سقف نگاه خالق اش، فاخر و کمی اغراق آمیز باشد، چرا که متن از استواری منطقی کافی در بحث چرایی ها برخوردار نیست. در خوش بینانه ترین نگاه می توان نوشت؛ این نمایش تا نیمه ی اجرا در شکار خنده بود که صرف نظر از تلاش بازیگران خوب نمایش؛ لودگی های متن درنگاه کاونده ی مخاطب آگاه جز پوزخند دست آوردی نداشت. اما در نیمه ی دوم وقت و به مرور که چگونگی و ساختار متن به لحاظ موقعیت تراژیک هر چهار شخصیت روایت تبیین می شود؛ ما از افت و کم مایه گی به بافتی زخمین، تنیده در تار و ‍پود رنج می رسیم. در اولین جهش دراماتیک این نمایش (هم در کیفیت اجرا و هم در بُعد مفهومی)؛ باید به پرداخت پاردوکسی ی رقابت دو مرد نمایش دراثبات بدبخت تر بودن یکدیگر بپردازم؛ که ساخت وارونه ی تامل برانگیزی را در پردازش دیالوگ دارد و نقطه ی مقابل فخر فروشی های طبقه ی ابر نشین برج ‍پیمای شهر را بازسازی می کند: دو مرد نمایش در طنزی تلخ و دردناک اصرار دارند که با اغراق در شوربختی یک دیگر از هم سبقت بگیرند و این درد مضاعفی است وقتی بدانیم، کمی آن سوتر از صحنه ی تاریک سنِ، در فضایی دهشتناک و آکنده از فقر و رنجِ؛ مردان و زنانی در خاموشان کوچه های خیسِ دهلیزِ زخمی شهر هستند؛ با نفسی سرد و حال و گذشته و آینده ای سیاه و سیاه تر. از این بخش نمایش به بعد، متن و اجرا با ریتمی مقبول و متکی بر داشته های روایتی که بیشتر "خرده طنز" است در "بازگشایی داستانی" ‍پیش می رود و مثل روزهای فصل زمستان که کوتاه می شوند، خیلی زود به دقایق پایانی می رسد. دقایق پایانی زیبای این نمایش پیچیده در حسرتی درک شدنی است و آن صحنه ی درام صرف شامی است که هرگز وجود نداشته؛ یک سفره ای خالی که با طعم مهربانی تزیین شده و اجرای آن را ''فقط باید دید" و به راستی آن قدر با تلفیق مهارتِ کارگردانی و "تجمیع" دقت بازیگری و حس دهی صوتی و میزانسن خوب؛ اثر بخش از کار در آمده که راهی جز تحسین مخاطب و نگارنده ی این سطور نمی گذارد. آری؛ کارگردان خوب این اثر توانست به کمک تمهیدات و یاری عوامل صحنه، از بستر این جوی نمایشی که پر بود از جوشش بازیگری؛ و شوق  تئاتری؛ گوهر یک "هم دلی انسانی پذیرفتنی" را صید کند! باید به عوامل این اجرا دستمریزاد گفت و از مخاطبان این یادداشت می خواهم در دو شب باقی مانده ی این اجرا برای حمایت از تئاتر شهر و تنفس به دیدن این نمایش بروند. براستی مگر پر شدن ردیف های خالی صندلی های سالن تئاتر چند نفر می خواهد؟ بیاییم صرف نظر از چگونگی یک اجرا، حامی تئاتر باشیم. گفتنی است بازیگران خوب این تئاتر کمدی، سعید نعمتی، شیدا خانزاده، نگار خلاق (که پیش از این نقش آفرینی خوب وی را در اجرای نمایش "ملکه زیبایی لی نین" به کارگردانی مجید کاظم زاده مژدهی و رضا حقی به تحسین دیده بودیم.) و جابر وثوق هستند. نمایش "دیگران" تا ۱۴ اسفند ۹۶ در سالن انصاری خاتم الانبیاء رشت روی صحنه اجرا می شود. نگاه ایران: انتشار اخبار و یادداشت های دریافتی به معنای تائید محتوای آن نیست و صرفاً جهت انجام رسالت مطبوعاتی و احترام به مخاطبان منتشر می شود.
به اشتراک بگذارید:

نگاه شما:

security code