دوشنبه، 11 فروردین 1399 | 2020 Monday 30 ,March  
گزارش گیل نگاه از وضعیت تالاب بین المللی امیرکلایه لاهیجان؛

نگاه ایران/مریم صابری: وقتی صحبت از تالاب می شود آنهم در استان گیلان همه به یاد تالاب انزلی می افتند. اما درگیلان تالاب های زیبای دیگر با ارزش اکوسیستمی بالا هم وجود دارد. تالاب امیر کلایه لاهیجان یکی از سه تالاب گیلان است که در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. تالاب امیرکلایه در دل روستایی به همین نام واقع شده و در گذشته به آن «شاله کل» هم می گفتند. (گزارش تصویری نگاه ایران را اینجا مشاهده کنید)

این تالاب سال هاست میزبان هزاران پرنده است که درفصل سرما به مهمانی اش می آیند و او سخاوتمندانه هرآنچه دارد در اختیارشان می گذارد. «امیرکلایه» همچنین در فصل گرما هم مایه حیاتش را برای زنده بودن شالیزار های اطراف می بخشد. این سخاوتمندی امیرکلایه است که هر سال پذیرای هزاران چنگر و پلیکان و اردک سرحنایی است و البته لاله آبی و نیلوفر دریایی نیز پرده دیگری از زیبایی های این تالاب است. اما این پهنه آبی هم خالی از دام هوایی و زمینی و صدای شلیک اسلحه نیست. این تالاب با یک هزار و ۲۳۰هکتار وسعت و باتوجه به نقش و اهمیت ویژه آن، به عنوان یکی از محیط های طبیعی زندگی وحوش و آبزیان، در زمره پناهگاههای حیات وحش سازمان محیط زیست است.

تالابی با آب شیرین در یک کیلومتری دریا

ماهان مه رو یکی از فعالان محیط زیست لاهیجان و مدیرعامل «انجمن رفتگران طبیعت استان گیلان» در گفتگو با نگاه ایران یکی از ویژگی های خاص این تالاب آب شیرین را واقع شدن در یک کیلومتری دریا می داند. مه رو همچنین این تالاب را جز تالاب های عمیق معرفی می کند و دلیل آن را هم حضور اردکان غواص در امیرکلایه می داند. اردک سرحنایی و سر سفید نیز که جز اردکان کمیاب محسوب می شود نیز در این تالاب دیده شده اند. این فعال محیط زیست همچنین به وجود شالیزار ها در اطراف این تالاب اشاره می کند و می گوید: نزدیکی شالیزار و تالاب باعث شده است که کشاورزان در فصل بهار و تابستان با گذاشتن موتور پمپ از آب این تالاب استفاده کنند و طبیعتا استفاده بیش از اندازه نیز سبب می شود تا آب تالاب در روزهای تابستان بسیار کم شود. او ادامه می دهد: در فصل زمستان برای اینکه آب را در تالاب حفظ کنند سدی ایجاد کرده اند تا آب به سمت دریا نرود و همین امر ارتباط دریا و تالاب را قطع کرده است که سبب تغییر در اکوسیستم شده است. مشکل دیگر تالاب ورود پساب کشاورزی به تالاب است که عموما دارای کود و مواد شیمیایی است که باعث مرگ و میر حیات وحش شده است. اما قصه صید و شکار با توجه به حضور پرندگان و ماهیان در این تالاب هم جریان دارد. مهاجرت بیش از ۳۰ هزار قطعه پرنده به تالاب امیر کلایه مه رو با اشاره به مهاجرت بیش از ۳۰ هزار قطعه پرنده به این تالاب می گوید: این تالاب محل فرود گونه خوتکا، اردک سر سبز و چنگر، اردک سرسفید، بلوطی، چشم طلایی است. او می گوید: در این تالاب همه پرندگان در معرض شکار هستند خوردن اردک هایی که خاص هستند و شکار می کنند از نظر شرعی حرام است چون آن ها طعمه خودشان را به یکباره می بلعند. اما همچنان صید این پرندگان ادامه دارد و حتی گاهی شکار به وسیله دام هوایی که «راه دام» هم به آن گفته می شد صورت می گیرد. که از طریق این دام ها گونه بومی مانند چنگر، بوتیمار کوچک، حواصیل ارغوانی، پلیکان خاکستری و دیگر گونه های مهاجر به دام می افتند. در زمستان درشالیزارهای پر آب فرود می آیند. سرحنایی بیش از هزار قطعه می آیند و در حتی در استخر هم فرود آمده اند. پرنده های شکار شده ی تالاب در بازارهای محلی او می گوید که اگر سری به بازارهای محلی بزنید می تواند بسیاری از پرنده های کشته شده و حتی زنده را پیدا کنید که در حال فروخته شدن هستند. این فعال محیط زیست که چندی پیش یک خوتکا را آزاد کرده است در مورد ارزش اقتصادی این پرندگان می گوید: ارزش اقتصادی خوتکا ۱۰ تا ۱۵ هزار تومان، چنگر ۳۰ هزار تومان، اردک کله سبز نیز بین ۳۰ تا ۵۰ هزار تومان وغاز هم ۵۰ هزار تومن است. این فعال محیط زیست یکی از راهکار های کاهش مشکلات تالاب امیرکلایه را جلب مشارکت مردم و جوامع محلی حاشیه تالاب و آگاه سازی مردم از کارکرد های مثبت این تالاب بین المللی می داند. او معتقد است قطعا اگر مردم خودشان رو ذینفع واقعی در تالاب بدانند با برنامه ریزی صحیح هم از تالاب طبق ضوابط قانونی بهره برداری درست خواهند کرد و هم از تخریب آن جلوگیری می کنند. مه رو یکی از بهترین شیوه های منتفع کردن جوامع محلی حاشیه تالاب را ایجاد مشاغل جایگزین و مبتنی بر اقلیم منطقه می داند و می گوید: پرنده نگری و فروش محصولات زراعی و باغی در کنار تالاب می تواند برخی از مشاغل مورد نظر باشد. تالابی که پناهگاه حیات وحش شد رحمان پورحسین رئیس پاسگاه تالاب بین المللی امیرکلایه نیز در گفتگو با نگاه ایران می گوید: امیر کلایه در سال ۴۹ منطقه حفاظت شده نام گرفت و در سال ۱۳۵۴ در کنوانسیون رامسر به عنوان تالاب بین المللی به ثبت رسید. در همین سال سازمان محیط زیست با ارتقای میزان اهمیت آن این تالاب را پناهگاه حیات وحش نامگذاری کرد. او هم به آب شیرین این تالاب شیرین اشاره می کند که توسط چشمه های آب زیرزمینی و همچنین آب های سطحی تامین می شود. اما مهمانان و ساکنین همیشگی این تالاب چند نفر هستند؟ پورحسین می گوید: بیش از ۱۳۰ گونه جانوری و ۱۰۵ گونه گیاهی در این تالاب شناسایی شده است. پرنده هایی مانند سرحنایی، باکلان کوچک، پلیکان خاکستری، انواع مرغابی ها، ۱۵ گونه زیر گونه ماهی سوف، حاجی ترخان، لایه ماهی اردک ماهی و کپورو گیاهانی مانند لاله تالابی و نیلوفر آبی در این تالاب حضور دارند. پورحسین می گوید: در زمستان بیش از ۲۰ هزار پرنده این تالاب را برای زمستان گذرانی انتخاب می کنند. این تالاب با یک پاسگاه سر محیط بانی به صورت شبانه روزی در حال محافظت است. این تالاب با هشت روستا احاطه شده است که آن ها نیز از آب این تالاب برای تامین آب شالیزار استفاده می کنند. سمی برای اکو سیستم پورحسین این برداشت آب را که باعث کاهش میزان آب تالاب می شود مانند سم برای اکوسیستم می داند. اما چرا محیط زیست با این برداشت ها مقابله نمی کند. او توضیح می دهد که به دلیل وجود مشکلات معیشتی و تبعات اجتماعی نمی توانیم برداشت آب را متوقف کنیم اما اجازه نصب پمپ جدید را نمی دهیم. یکی دیگر از تهدیدهای این تالاب آب مازاد شالیزارهای اطراف است که به سمت تالاب ختم می شود. او می گوید: پساب های کشاورزی به دلیل وجود سموم نباید به تالاب منتهی شود به همین دلیل زهکشی وهدایت این آب ها در حال حاضر در دست مطالعه و بررسی است که این کار باید با هماهنگی دو ارگان جهاد کشاورزی ومحیط زیست انجام شود. رشد گیاهان تالابی این رسوبات به مرور زمان باعث کاهش عمق تالاب نیز می شود. اما پورحسین معتقد است که رسوبات منتهی به این تالاب با تالاب انزلی قابل مقایسه نیست. اما عمق تالاب به واسطه ورود رسوبات کشاورزی که دارای نیتروژن است که سبب رشد گیاهان تالابی می شود و هرسال بخشی از آن در عمق تالاب ته نشین می شود و به این ترتیب عمق تالاب کمتر می شود. اصل کار حفاظت از تالاب است اما از بازارهای محلی هم بازدید انجام می شود. با وجود آنکه هرگونه صید و شکار در تالاب غیر قانونی است اما با این معضل به خصوص دام هوایی روبرو هستیم. آزادسازی ۶۰ پرنده ی تالابی چند ماه گذشته حدود ۶۰ پرنده توسط اداره محیط زیست و دوستداران محیط زیست آزاد شده است. او معتقد است که مردم باید همکاری بیشتری کنند اما دراین میان برنامه های آموزشی محیط زیست برای جوامع محلی چه بوده است. پورحسین می گوید: جلساتی با دانش آموزان اطراف تالاب که عموما از خانواده های شکارچیان هستند برگزار شده است تا منع شکار از خود خانواده ها آغاز شود. علاوه براین در برنامه های سالانه محیط زیست هم با همکاری NGO ها در هفته محیط زیست و یا روز هوای پاک برنامه هایی نیز برای حفظ و مراقبت از تالاب اجرا می شد. همراهی همسایگان برای زنده ماندن تالاب امیر کلایه سخاوتمند برای زنده ماندن و زندگی بخشیدن به همراهی همسایگانش نیازمند است. پس باید مراقبش باشیم نگذاریم تا به مهمانانش بد بگذرد. نگذاریم تا میزبان سخاوتمند ما آبی نداشته باشد که پذیرای مهمانانش باشد و به سرنوشت تالاب انزلی مواجه شود.

به اشتراک بگذارید:

نظر شما:

security code