| سه شنبه، 03 خرداد 1401
گفت‌وگو با هوشنگ عباسی درباره جایگاه فریدون نوزاد در مطالعات گیلان شناسی؛
       کد خبر: 79486
نگاه ایران:هوشنگ عباسی گیلان شناس و سردبیر مجله ره آورد گیل از دوستان نزدیک فریدون نوزاد در سه دهه گذشته بوده است. هم در حوزه مطالعات گیلان شناسی، هم کار مطبوعاتی و علاقه به ادبیات این دو یاران و یاوران قدیمی بوده اند. با عباسی درباره جایگاه فریدون نوزاد در رشد مباحث گیلان شناسی گفت وگو کردیم. او از گیله گپ گفت و خاطراتش با استادی که هم نوشته ها و هم شخصیتش الگو و نمونه بود. جناب عباسی شما شخصیت علمی فریدون نوزاد را چگونه ارزیابی می کنید؟ نقش ایشان در پیشبرد مباحث گیلان شناسی تا چه اندازه برجسته و مطرح است؟ استاد نوزاد از ستون های فرهنگ گیلان است. در سال های زندگی اش خاطرات بسیاری از دوره های تاریخی جدید داشت. در هنر هم نقش بسیار پررنگی داشت. استاد جز پیشکسوتان نمایشنامه نویسی گیلان بود. خاطرات بسیاری از تئاتر گیلان داشت، او این خاطرات را با اسناد همراه کرد و کتاب تاریخ نمایش گیلان را نوشت. مرحوم نوزاد در سال های ۱۳۱۷ و ۱۳۱۸ فعالیت مطبوعاتی هم داشت و نشریه پادنگ را به کمک عده ای از دوستان خود منتشر می کرد. او جزو بنیان گذاران نشریه گیلان ما و سردبیر این نشریه بود. ایشان اسناد ارزشمندی از نشریات عصر مشروطه داشت که این اسناد را در کتابی با عنوان تاریخ جراید و مطبوعات گیلان جمع آوری کرد و در روزنامه های گیلان به چاپ رساند. این اسناد کمک بسیاری به شناخت تاریخ مطبوعات گیلان کرده و همچنان اثر برجسته ای است. فراتر از این ها استادکار بسیار برجسته دیگری انجام داد که ماندنی است. ایشان نامه های خان احمدخان گیلانی را جمع آوری کرد.     می دانیم که خان احمدخان آخرین فرمانروای بومی گیلان بود. سلطان بسیار قدرتمندی که خودش را هماورد شاهان صفوی می دانست. خان احمدخان در سال ۱۰۰۰ هجری جنگ های ممتدی با صفویان داشت که بالاخره شکست خورد و به عثمانی فرار کرد و درنهایت فرمانروایی او منقرض شد. استاد نوزاد نامه های این سلطان کیایی را جمع آوری و به عنوان یک کتاب چاپ کرد و توضیحاتی درباره این اسناد نوشته که بسیار بااهمیت است. این کتاب را بنیاد موقوفات دکتر افشار چاپ کرد. استاد بیش از ۲۰۰ مقاله در نشریات ملی و محلی چاپ کرد. عمر بسیار پر برکتی داشت و تاثیر فعالیت های گیلان شناسی ایشان در فرهنگ و زبان گیلکی هیچ وقت فراموش نمی شود. آقای عباسی می دانیم که شما با فریدون نوزاد آشنایی بسیاری داشتید و به ایشان نزدیک بودید. لطفا برایمان از ویژگی های شخصیتی فریدون نوزاد بگویید؟ مرحوم استاد نوزاد بااینکه از خانواده بزرگی بود شخصیت بسیار فروتنی داشت. بسیار منظم و وقت شناس، مرتب و شیک پوش بود. همیشه به موقع سر قرارهایش حاضر می شد. عشق به کار داشت. اگر کسی درزمینه تحقیق از ایشان کمک و کاری می خواست استاد باروی گشاده می پذیرفت و انجام می داد. برای پیدا کردن اسناد و تحقیق در مورد موضوعی کوچک به مراکز اسنادی مختلف بسیار سفر می کرد، بسیار فعال بود ازلحاظ اجتماعی. در تمام عمرش با سلامت زندگی کرد. استاد نوزاد یک فعال فرهنگی چندمنظوره بود، دستی بر هنر و شعر داشت. همیشه تا آنجا که دستش می رسید به دیگران کمک می کرد. ازلحاظ شخصیتی بی مانند و بسیار بزرگ منش بود. می دانیم که استاد نوزاد شعر هم می گفت. اشعار ایشان در چه سطحی است و چه ویژگی هایی دارد؟ شعرهای ایشان بسیار قوی و زیبا بود. استاد هم به زبان گیلکی و هم به زبان فارسی شعر می گفت. خارج از اینکه شعر می گفت درزمینه شعر تحقیق و پژوهش های ارزشمندی انجام داد. ازجمله این کارها مجموعه چهل تیکه بود. چهل تیکه اثری است به زبان گیلکی که هم به صورت شعر است و هم به صورت نثر. نثر بسیار زیبا و با اصالتی دارد. در این مجموعه از واژگان اصیل گیلکی  استفاده کرده است. چهل تیکه نام یکی از صنایع دستی و سنتی گیلان است و ازآنجاکه در این کتاب اشعار چهل تن از شاعران گیلکی آمده است استاد نام کتاب را “چهل تیکه” انتخاب کرد. این کتاب ازلحاظ عروضی برای شناخت ویژگی های هنری زبان گیلکی بسیار موثر و مفید است. کتاب دیگری که ایشان درزمینهٔ شعر نوشته اند، کتاب “گنجینه” است. استاد نوزاد با همکاری دکتر فائق در این کتاب اشعار بیش از هفتاد شاعر معاصر را به همراه شرح حال شاعران آورده اند. استاد هم شعرهای عاشقانه و هم شعرهایی با مضمون اجتماعی می سرود اما بیشتر شعرهای او مضمون اجتماعی داشت که متاثر از شرایط اجتماعی زمانه خود بود. این اشعار با یک سوزوگدازی همراه است. اشعار استاد نوزاد به سبک هندی است و به طور خاص به مسائل اجتماعی و فرهنگی در دوره های مختلف در زادگاه خود اشاره می کند. تا آنجا که می دانیم کارهای زیادی درزمینه جمع آوری لغت های گیلکی انجام شده است. استاد نوزاد هم فرهنگ گیلکی با عنوان “گیله گپ” نوشته اند. ویژگی برجسته این فرهنگ و وجه تمایز آن با دیگر فرهنگ نامه های لغات گیلکی چیست؟ مجموعه گیله کپ مجموعه ای است که ایشان به زبان گیلکی انجام داده اند. این مجموعه به عنوان مرجعی برای تحقیق در زبان گیلکی سال ها خواهد ماند. این فرهنگ دارای بیش از شش هزار واژه گیلکی است که استاد در طول سال های متمادی جمع آوری کرده و آوانویسی شده است. استاد با چاپ این فرهنگ خدمت بسیار شایانی درزمینهٔ زبان به فرهنگ و زبان گیلکی کرده است. کار ویراستاری این مجموعه را دکتر محمدکاظم یوسف پور و دکتر علی تسلیمی انجام داده اند و دانشگاه گیلان آن را چاپ کرد.  فرهنگ گیله گپ بسیار نایاب و جالب است. در زبان گیلکی ما بیش از ده فرهنگ گیلکی داریم اما این کتاب ویژگی های خاص خودش را دارد. در این کتاب اکثر واژه های گیلکی متعلق به جلگه مرکزی گیلان به ویژه رشت جمع آوری شده است. بعضی از فرهنگ های گیلکی که منتشرشده است بیشتر موازی کاری است. فرهنگ گیل و دیلم که استاد زنده یاد محمود پاینده انجام داد بر اساس واژگان فارسی تهیه شده است. احمد مرعشی در فرهنگ نامه خود بخشی از اصطلاحات مربوط به فرهنگ رشت را جمع آوری کرد. ویژگی کار استاد نوزاد این است که به مناطق مرکزی گیلان – رشت و حاشیه آن- توجه داشته است و اصطلاحات و واژگانی که در فرهنگ های دیگر نبود را جمع آوری کرد. ویژگی دیگر گیله گپ این است که علمی و دقیق است. دانشگاه گیلان روی آن سرمایه گذاری کرده است و عرض کردم دو تن از استادان دانشگاه گیلان این کتاب را بازنگری و ویراستاری کردند. فرهنگ گیلکی آقای جعفر بخش زاد محمودی آوانویسی ندارد. فرهنگ کلیه گپ آوانویسی شده است. افرادی که می خواهند شناخت بهتری نسبت به فرهنگ و زبان گیلکی مخصوصا مناطق مرکزی گیلان به ویژه رشت داشته باشند این فرهنگ بسیار مفید خواهد کرد. جناب عباسی مطمئنا شما خاطراتی بسیاری از آقای نوزاد دارید. اگر ممکن است خاطره ای از ایشان برایمان تعریف کنید؟ بله خاطرات که بسیار است. من تقریبا از سال ۱۳۵۸ با آقای نوزاد آشنا شدم. این آشنایی از زمانی که من سردبیر مجله گیله آوا بودم بیشتر شد. مرحوم نوزاد، مرحوم میرابوالقاسمی، مرحوم پور رضا در مجله فعالیت داشتند و رفت وآمد می کردند به مجله. استاد نوزاد خیلی محبت خاصی به من داشتند، بارها از من دعوت کرده بودند که عضو انجمن مهرورزان گیل و انجمن مفاخر بشوم. خب من بنا به دلایل و مشغله کاری نمی رفتم. یک روز استاد به من گفتند من و دکتر فائق به زور تو را بغل می کنیم و می بریم که در مراسم های  انجمن شرکت کنی. من گفتم که استاد من را شرمنده می کنید. از آن روز به بعد من به انجمن مفاخر و مهرورزان گیل آمدم. سفرهای زیادی هم با استاد داشتیم. ازجمله سفری بود که سال ۱۳۸۰ داشتیم. در آن سال اولین دوره شورای شهر رشت شروع به کارکرده بود، از آقای جکتاجی، مرحوم نوزاد، مرحوم افشین پرتو و من به عنوان مشاوران کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر رشت دعوت کرده بودند. قرار بود ما سفری به مشهد میرزا داشته باشیم. درراه وقتی به گردنه گدوک رسیدیم طوفان شدیدی شروع شد و ماشین ما درراه ماند. آنجا کلبه ای بود، رفتیم آنجا تا طوفان تمام شود و بعد به مسیر ادامه دهیم. کلبه در بالای یک سربالایی بود، زمین هم لغزنده بود. به هر سختی بود و با چند بار زمین خوردن به کلبه رسیدیم. استراحت کردیم و لباس ها را خشک کردیم. موقع برگشت هم سوار مینی بوس که شدیم ترمز مینی بوس یک دفعه برید و به هر سختی بود مینی بوس ایستاد. در این حادثه استاد نوزاد متانت و مقاومت خاصی نشان دادند و فضا را آرام کردند. بعد هم در سفرهای دیگری که با انجمن مهرورزان گیل داشتیم همه اش با استاد نوزاد خاطره است. استاد به معنای واقعی گنجینه ای بود. ایشان کارهای بسیاری درزمینه گیلان شناسی دارند که هنوز به چاپ نرسیده است و من از کارگزاران فرهنگی و خانواده ایشان تقاضا دارم که کارهای ایشان را به چاپ برسانند تا اهالی فرهنگ و علاقه مندان به حوزه فرهنگ و گیلان بتوانند از آن ها بهره مند شوند. درمجموع همه زندگی استاد نوزاد پر از تلاش و خیروبرکت بود.
به اشتراک بگذارید:

نگاه شما:

security code