جمعه، 02 آبان 1399 | 2020 Friday 23 ,October  
گزارشی از فضاهای فرهنگی در رشت:
نگاه ایران: [caption id="attachment_3215" align="alignnone" width="127"]فاطمه صابری فاطمه صابری[/caption] «عده ای به باران های نقره ای اش می بالند و می گویند از همین ۱۱ ماه بارندگی و چکه کردن ناودان خانه ها در یک ماه باقیمانده سال است که فانتزی،خاطرات و نوستالژی هایشان شکل می گیرد. برخی اما دل در گرو هوای همیشه مه گرفته اش دارند و شهروندانی هم هستند که علاوه بر رطوبت ۹۰ درصدی و هوای شرجی و خورشید معمولا غایبش به فرهنگ غنی رشت فخر می فروشند. این «فخر فرهنگی» البته در جانِ بسیاری از گیلانیان ریشه دارد اما شدت آن بین مرکز نشینان بیشتر از مناطق دیگر است. مرکز نشینانی که سالهاست امیدوارانه در انتظار بهبود اوضاع روزها را می شمارند. مباهات به گذشته و «داشتم» ها برای این افراد مانند نان شب است. روح عصیانگر و پرسشگر غذا می خواهد در نتیجه مدام تکرار می شود: ما رشتی ها میراث دار «اولین ها و بهترین ها» در کشور بوده ایم. نمونه؟ اولین در اجرای تا تر در ایران، اولین در داشتن کافه، سینما، کتابفروشی، نشریات مکتوب، بلدیه، نماینده در مجلس،استفاده از اتوبوس، داروخانه شبانه روزی، آسایشگاه معلولین، بانک و حتا امکان پیاده روی برای زنان! به این موج، روایت هایی مانند این هم دامن زده و می زند:حسن تجدد خواهی و فکر آزادی طلبی و معارف پروری در مردم رشت تا حدی یعنی تقریبا ۲۰ سال زیاد تر از ما (تهرانی ها) وجود دارد. اهالی رشت از هر فکر روشن و باز و از هر موضوعی که بوی آزادی و ترقی و آبادانی از آن استشمام شود با آغوش باز استقبال می کنند. من یقین دارم اهالی رشت و انزلی یعنی اکثریت مردمان این دو شهر از حیث تجدد و فکر ترقی خواهی قریب ۲۰ سال از ما تهرانی ها جلو هستند.» نویسنده این متن عباس مسعودی موسس روزنامه ی اطلاعات ۸۵ سال پیش بعد از سفر به رشت است.   از این دست مطالب فراوان است و البته که بسیاری از این موارد هم واقعیتی تاریخی است اما اینکه اکنون رشت چگونه است و با گذشته ای نه چندان دور چه توفیرهایی دارد جای بحث است. مشخصا بحث ما درباره وضعیت فرهنگی حاکم بر مرکز استانِ 760 هزار نفری گیلان به عنوان بزرگ ترین و پرجمعیت ترین شهر شمال ایران در بین سه استان حاشیه ای دریای کاسپین است. سالن های فعال سینما، تا تر، سالن های برگزاری کنسرت، نمایشگاه کتاب، مبلمان شهری بویژه مجسمه هایی که برای زیبا تر شدن و مفهوم بخشی به خیابان ها و پارک ها مورد استفاده قرار می گیرند، گالری برگزاری نمایشگاههای عکس و نقاشی در «رشت» و آنگونه که مدیران شهری می پسندند «کلانشهر رشت» در هر یک از این موارد چه وضعیتی دارد؟ بعضی مدیران سینمایی فعال در شهر کمبود فیلم خوب برای اکران را دلیل فراری شدن مردم از سینما ها می دانند و در مقابل مدیران ارشاد می گویند سالن های سینما شدیدا دارای فقر امکانات هستند و کارشناسانی هم در این بین معتقدند تا وقتی در تفکرات مدیران میانی ارشاد و نهادهای فرهنگی موازی، تغییری حاصل نشود قطعا وضعیت نامناسب فعلی فرهنگی همچنان ادامه پیدا می کند.   سینما در رشت:70 سال بعد سینما یکی از مظاهر فرهنگی هر شهر است و رشت هم در زمره اولین شهرهای ایران قرار داشت که ۷۰ سال قبل ساکنانش با پرده جادویی سینما آشنا شدند و خیلی زود به این جادوی عجیب دل باختند و برای خرید بلیت هر فیلم ساعت ها صف کشیدند. اما از میان سینماهای سپید رود، ۲۲ بهمن، میرزا کوچک، انقلاب و آبشار دو تای آخر در ۱۰ سال اخیر تعطیل شده اند و زمان تعطیلی سینما سعدی، قدس، مولن روژ و صحرا هم به بیش از یک دهه می رسد.  از ۳ سینمای فعال رشت هم سینما ۲۲ بهمن امکان خرید فیلم از پخش کننده اصلی را ندارد در نتیجه شهروندان مشاهده می کنند که به طور همزمان یا به فاصله کم فیلم های مشابه در دو سینما سپیدرود و ۲۲ بهمن اکران می شود. به این ترتیب یکی دیگر از ۳ سینمای رشت هم عملا از چرخه نمایش مفید خارج می شود. آخرین تعطیلی سینما در گیلان سال ۸۶ رقم خورد؛ وقتی مدیران وقت ارشاد گفتند که «خانواده ها از وضعیت حاکم بر این سینما (حضور همزمان دختران و پسران نوجوان و جوان) شکایت دارند و با وجود تذکر چند باره به مدیران این سینما و بی توجهی به آن ها در نتیجه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی حکم به تعطیلی این سینما داد. همان ایام گفته شد پرده ای که بر سر در سینما انقلاب در ابتدای خیابان امام خمینی آویخته و در آن نوشته شده بود «این واحد به دلیل عدم رعایت شئونات اسلامی تعطیل شده است» نه تنها مالکان سینما را معترض نکرد که حتا زمینه خشنودی آن ها را هم فراهم کرد! دلیل این خوشحالی را قبل از مدیران دولتی، مالکان سینماهای دیگر هم دریافته بودند: سینماداری دیگر در ایران صرفه اقتصادی ندارد. صفرعلی بافکر مدیر و مالک سینما ۲۲ بهمن که نیم قرن پیش در سبزه میدان رشت سینما شهر طلایی (۲۲ بهمن) را تاسیس کرد تا نقش پررنگی در خاطرات چند نسل از ساکنان رشت و گیلان داشته باشد به ما می گوید: سه دهه پیش بر سر خرید بلیت فیلم های سینمای ۲۲ بهمن که ۱۲۸۹ صندلی دارد دعوا بود. به نحوی که برای برقراری نظم و امنیت مردم حاضر در سینما حداقل ۱۰ مامور شهربانی در این مکان حضور پیدا می کرد. وضعیت کنونی سینما شهر طلایی چگونه است؟ حالا بعضی روز ها تعداد افرادی که برای دیدن فیلم به ۲۲ بهمن مراجعه می کنند گاه کمتر از ۵۰ نفر است. به گفته مدیریت این سینما روزانه حدود ۲۰ هزار تومان هم از وجه فروش بلیت فقط به شهرداری رشت اختصاص دارد. مدیر این سینما به یاد آورد که در روزهای طلایی سینما شهر طلایی بار ها چهره های نام و نشان دار رشت هم در میان ازدحام جمعیت جایی برای نشستن بر صندلی پیدا نمی کردند. سالنی که او با دست نشان می دهد سال هاست جمعیتی چنان انبوه به خود ندیده و بر در بالکن هم قفلی بزرگ زده شده چون سال هاست این سینمای قدیمی و فرسوده آنقدر بی مشتری شده تا نیازی به دستور مدیریت برای بلیت فروشی بالکن نباشد. بافکر صراحتا می گوید اگر شرایطی فراهم شود و مدیران مربوطه اجازه تغییر کاربری سینما را به او بدهند ابدا تعلل نمی کند. 419308070_1e2d26dcf0_z فروش دستمال کاغذی برای پاک کردن اشک در سینما دغدغه های مالک 22 بهمن که این روزها حسرت از دست دادن شغل برنج فروشی اش در جوانی را می خورد قبض دو میلیون تومانی نوسازی شهرداری،قبض گاز و برق و ... است. محدوده ای که سینما ۲۲ بهمن در آن واقع شده یکی از بهترین مناطق رشت است. قیمت هر متر زمین در این بخش از شهر از 2 میلیون تومان آغاز می شود و تنها سرقفلی سینما ۲۲ بهمن بیش از یک میلیارد تومان است. دلیل رکود حاکم بر سینماهای رشت چیست؟ بافکر معتقد است وقتی فیلم های خوب سینمای ایران در طول سال به تعداد انگشتان یک دست نمی رسد و این رویه در طول چند سال تکرار شود کم کم علاقه مندان به حضور در سینما کم می شوند و سینمادارانی هم مجبور به تعدیل نیرو خواهند بود چون امکان نوسازی، پرداخت هزینه های جاری ساختمان و مالیات و عوارض را ندارند. این مدیر سینما تاکید می کند که مردم این دیار همچنان عاشق پرده جادویی هستند و اگر فیلم های خوب اکران شود علی رغم تمام مشکلات باز هم رشتی ها صندلی های سینما را پر می کنند. پیرمرد زیر لب نام چند فیلم دهه 50 مثل دکتر ژیواگو، مردی که زیاد می دانست،سرگیجه، دوازده مرد خبیث و... را زمزمه می کند و می گوید:در سال های گذشته فیلم های ارزشمند سینمای جهان در سینما شهر طلایی برای تماشاچیان به نمایش در می آمد و برای بعضی از فیلم ها دستمال کاغذی هم فروخته می شد تا مردم اشک هایشان را پاک کنند!امروز اما نه تنها تعداد فیلم های خوب ایرانی کم است بلکه اجازه اکران فیلم های خارجی هم به سینماداران داده نمی شود. او ناامید است و می گوید با وضعیت فعلی امیدی به سینماداری در رشت نیست. اظهارات بافکر نشان می داد که  شاید در یکی از همین روزها شهروندان رشتی در حالی که طبق عادت هنگام عبور از سبزه میدان نگاهی به سردر سینما 22 بهمن می اندازند به جای پرده فیلم سینمایی با تصاویر هنرپیشه های مشهور،با پرده نوشته ای سفید مواجه شوند که خبر از تعطیلی یکی دیگر از سینماهای قدیمی شهر می دهد. بهمن بروجردی مدیر سینما میرزا کوچک یکی دیگر از سینماهای رشت در شهرداری اما می گوید با توجه به وضعیت کلی حاکم بر اقتصاد و هنر ایران، تعداد سینمارو ها در رشت چندان کم نیست. به باور او نوسازی ساختمان های سینما و اکران فیلم های مناسب می تواند بار دیگر ذایقه مردم رشت را شیرین کند.   تالار مرکزی به مثابه سرکه 7 ساله نگاهی به تاریخ معاصر نشان می دهد که قدمت تا تر در گیلان از یک قرن هم فرا تر رفته؛ با این همه هنوز خبری از سالن ویژه اجرای تا تر در این بوم نیست. سال هاست که به فعالان این رشته که پلاتوها و اجراهای خود را در سالن های غیر استاندارد و غیر مرتبط با این هنر انجام می دهند وعده ساخت و بهره برداری قریب الوقوع سالن های مجزای تا تر داده می شود اما هیچگاه این وعده ها جامه عمل نمی پوشند. همین وعده البته برای دوستداران موسیقی در استان هم صدق می کند؛ به گونه ای که سالهاست اگر شانس به علاقه مندان موسیقی و خوانندگان مشهور رو کند و با درخواست برگزاری کنسرت آن ها موافقت شود مکان برگزاری جایی بهتر از سالن های چند منظوره ورزشی یا تالارهای عروسی نیست. یعنی عملا دوستداران موسیقی برگزاری کنسرت در سالن آکوستیک را فرضی محال به حساب می آورند! حدود 8 سال قبل و در میانه انتقادات تکراری شده هنرمندان و هنردوستان گیلانی، مدیران ارشد و فرهنگی دولت محمود احمدی نژاد در گیلان وعده دادند که ایام استفاده از سالن های چند منظوره و کاملا بی ارتباط با هنر به منظور استفاده های هنری به زودی سر می آید چون مقدمات ساخت پروژه ای با ۱۲ هزار مترمربع با عنوان تالار مرکزی رشت فراهم شده. آن ها گفتند تالار مرکزی رشت به جای یک سالن تا تر دو سالن دارد و به جز این، سالن بزرگ موسیقی هم با ظرفیت ۹۰۰ نفر در جوار آن پیش بینی شده است. از سال ۱۳۸۶ که کلنگ اجرایی این سازه که از مصوبات اولین سفر استانی محمود احمدی نژاد به گیلان بود و در آخرین سال حضورش در قوه مجریه در قالب پروژه مهر ماندگار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت تا امروز بار ها وعده بهره برداری اش در مناسبت های مختلف داده شده که از آخرین آن دست کم دو سال گذشته است. در وعده های مقامات استان در دولت قبلی عنوان شده بود همزمان با آخرین سفر محمود احمدی نژاد به گیلان برای افتتاح چند پروژه مهر ماندگار این تالار هم بالاخره در اختیار علاقه مندان به هنر تا تر و موسیقی قرار داده می شود. وعده ای که طبیعتا عملی نشد و این تالار هم مانند بسیاری دیگر از پروژه های عمرانی در دولت دهم سرنوشتی جز رکود و توقف پیدا نکرد.   209663_orig تالار مرکزی:شاید وقتی دیگر هر چند اعلام شده است که تاکنون بیش از ۱۴ میلیارد تومان برای پروژه تالار مرکزی رشت هزینه شده است با این حال گفته می شود امکان بهره برداری کامل از مجموعه برشمرده وجود ندارد. فرهنگ دوستان گیلانی در حالی منتظر افتتاح تالار مرکزی رشت هستند که طبق وعده ها قرار است در فاز نخست تالار آمفی تئاتری با ظرفیت ۶۰۰ صندلی به بهره برداری برسد و یک تالار هم برای تمرین با ظرفیت ۱۰۰ صندلی در اختیار گروههای علاقه مند به نمایش قرار بگیرد. طبق اطلاعات مدیران فرهنگی در فاز دوم این پروژه هم گالری هزار و ۵۰۰ متری در سه طبقه به بهره برداری می رسد و اگر وعده ها رنگ واقعیت بگیرد در فاز سوم هم یک سالن کنسرت هال با هزار و ۲۰۰ صندلی و یک سالن تمرین تخصصی موسیقی با ۱۰۰ صندلی ساخته می شود. البته در این طرح که برای علاقه مندان فرهنگی رشت به رویا شبیه شده موزه هنرهای معاصر و پارکینگ هم در نظر گرفته شده که به دلیل کمبود اعتبار ۴ میلیارد تومانی مسکوت مانده است. حالا دوستداران موسیقی و تا تر در گیلان منتظر اقدامات تازه دولت حسن روحانی هستند تا شاید تدبیری اتخاذ شود و تالار مرکزی رشت بعد از چند سال انتظار به بهره برداری برسد. البته مشاهدات حضوری و همچنین گفت و گو با فعالان فرهنگی استان و مدیران مرتبط نشان می دهد که در حال حاضر به دلیل عدم تامین اعتبار سرعت ساخت پروژه تالار مرکزی رشت قابل توجه نیست. تالاری که به گفته  اکبر صمدی نیا کار شناس تا تر اداره کل فرهنگ و ارشاد گیلان و از هنرمندان تا تر استان به جز تاخیر در افتتاح، دارای مشکلاتی مانند عدم تعبیه سالن پلاتو برای تمرین هنرمندان این رشته است.   65417180869526862019   تناسب اندام و مجسمه های علم الهدی مدیریت زیباسازی شهرداری رشت معمولا در اطلاعیه های خود اعلام می کند:در نظر دارد در راستای زیباسازی مبلمان شهری، اقدام به طراحی و نصب المان در پارک های شهر رشت نماید. یکی از اهداف این مجموعه هم ارتقای هنر مجسمه سازی در فضاهای سبز شهری اعلام می شود.از جمله مجسمه هایی که در معرض دید ساکنان شهر قرار گرفته مجسمه های پیاده روی علم الهدی رشت است. به زعم بعضی از منتقدان، پیمانکاران برای مجسمه ها و المان های استفاده شده در این پیاده رو زمان زیادی صرف نکرده و مدیران مربوطه شهر هم سهل گیرانه از کنار آن عبور کرده است. منتقدان مجسمه های نصب شده در پیاده روی علم الهدی که به شکل انسان ساخته شده را بدون تناسب اندام می دانند و می گویند:برای مجسمه مردی که چتری بر سر دارد ابتدایی ترین مساله در اینگونه مجسمه ها یعنی تناسب اندام تعریف نشده است. همچنین درباره بسیاری از مجسمه های نصب شده در رشت هم انتقاداتی مانند عدم تناسب با فرهنگ کهن گیلان مطرح می شود؛در حالی که به راحتی می توان مجسمه هایی بر ای زیباسازی فضای شهر استفاده کرد که متناسب با بافت فرهنگی شهر یا به معنی واقعی مدرن باشد.   داستان کتابفروشی های شهر و گالری های کم تعداد نقاشی و عکاسی هم مشت نمونه خروار است. وضعیت فرهنگی شهری که 432 سال قبل به فرمان شاه عباس صفوی به عنوان مرکز استان گیلان انتخاب شد مدتهاست برای هنرمندان و ساکنان رشت قصه پرآب چشم است. آیا این دور باطل قبل از منقرض شدن نسل افرادی که از گذشته طلایی شهر سخن می گویند و خاموشی جوانانی که به فرهنگ شهرشان مفتخرند به کمک مدیران فرهنگی،شورا و شهرداری خاتمه پیدا می کند؟

به اشتراک بگذارید:

نظر شما:

security code