شنبه، 15 آذر 1399 | 2020 Saturday 05 ,December  
درباره مسافرانی که به گیلان می‌آیند، از نگاه گیلانیان:

نگاه ایران/نسیم خاصی: اینجا گیلان است، استانی که در ایام تعطیل سال، پر می شود از گردشگران و مسافرانی که از اقصی نقاط ایران به اینجا می آیند تا تعطیلاتشان را در طبیعت و بافت تاریخی این استان بگذرانند. استانی که مسافر و توریست، از هر دو نوع خارجی و داخلی، زیاد به خودش می بیند و قطعا جاذبه هایی دارد برای جذب این حجم از توریست. مسئله شمال و مسافرت به آن در میان ایرانیان، مسئله ای قدیمی است، از پهلوی دوم به این طرف و به علت توجه ویژه ای که به سواحل شمالی کشور شد، این پدیده اوج گرفت، گرچه پیش از آن هم مثلا سفرنامه هایی داشته ایم که مشخصا به سفر شمال اختصاص پیدا کرده اند، مانند «یادداشت های مسافرت گیلان» نوشته «عباس مسعودی» بنیانگذار روزنامه اطلاعات. با این همه تعبیر دیگری در سال های اخیر، به ویژه از دهه هفتاد به این سو شکل گرفته و نوع این مسافرت ها و مسافران تغییر پیدا کرده است. در این گزارش، در جست و جوی پاسخ به این پرسش بوده ایم که اساسا این برخورد مسافران با مسئله مسافرت به شمال –مشخصا گیلان- چگونه بوده و چه پیامد های مثبت و منفی ای را به همراه داشته است؛ برای دقت در این مهم، سراغ کسانی را گرفته ایم که برخورد بیشتری با مسافران دارند و نظر چند شهروند معمولی را هم در این میان جویا شدیم.

انگار اصلا توریست نیستند

«هومان»، بیست و شش ساله، متولد و ساکن رشت؛ با تجربه چند سال کافه داری و گه گاهی راهنمایِ مسافران، چه آن ها که از استان های دیگر می آیند و چه حتی از دیگر کشور ها. وقتی نظرش را درباره مسافران جویا شدم، به ویژه آن ها که از تهران می آیند، با لحنی سرد اما صریح شنیدم: «متاسفانه ما اصلا در گیلان توریسم شهری نداریم؛ مسافران برای رفتن به کوه، جنگل و... به اینجا می آیند. برای مثال، وقتی ما به قزوین می رویم، از پیش چند بنا و محله تاریخی را در شهر نشان می کنیم و به دیدن آن ها می رویم، ولی اینجا چنین اتفاقی نمی افتد. و یا شما حتی اگر در تهران، به یک آژانس گردشگری مراجعه کنید، با تورهایِ تفریحی زیادی برای شهرهای ایران مواجهه می شوید، ولی توری برای شهر رشت برگزار نمی شود! تنها تورهای یک-دو روزه برای مکان هایی مانند قلعه رودخان، ماسوله و... وجود دارد؛ پس می شود این طور استنباط کرد که گیلان، فقط طبیعت گرد دارد و نه توریست شهری، حتی باید اذعان کنم که بخشِ اعظم گردشگران، طبیعت گرد هم نیستند، فقط دنبال آب و هوایی خوب، در فاصله کمی از تهران می گردند، فضایی صرفا برای خوش گذارنیِ محض.» در ادامه صحبت اش، علت مسئله را جویا می شوم: «فکر می کنید اینکه در گیلان و مشخصا رشت، توریسمِ شهری به قول شما مانند قزوین، اصفهان و... وجود ندارد، به خاطر ضعف استان است و یا باید مشکل را جای دیگر پیدا کرد؟»: «ضعف از ما هم هست، چون در این حوزه کاری نکرده ایم، ولی مشکل دیگر اینجاست که مسافران به گیلان و رشت، انگار به عنوان یه تفرجگاه نگاه می کنند، نگاهی که به دیگر استان ها وجود ندارد.» وقت طرحِ پرسش نهایی رسیده است، هومان باید برای کاری به میدانِ اصلی شهر برسد و زمانِ زیادی ندارد، بنابراین بی درنگ سوال را مطرح می کنم و می خواهم که از پیامدهای منفی و مثبت مسئله توریسم در گیلان بگوید و تجربه هایش را با ما در میان بگذارد: «یکی از تاثیرات منفی توریسم که همه جا آشکار است، قیمت گذاری های نامناسب و نگاه توریستی فروشندگان به کالاست؛ مسلما چنین کاری شرایط را برای شهروندان سخت می کند. مورد دیگر اینکه مسافران قوانین و عرف اجتماعی را در گیلان نادیده می گیرند، من بار ها با این مسئله روبه رو شده ام؛ مثلا فکر می کنند همان طور که با لباس راحتی –فرض کنید شلوارک- کنار ساحل و قدم می زنند، می توانند در خیابان های شهر هم تردد کنند، این کار خیلی ناراحت کننده است، به ویژه مسافرانی که از تهران می آیند، به اینجا به چشم شهرستان نگاه می کنند و هنجار ها را رعایت نمی کنند. باید از این افراد پرسید آیا در شهر خودتان هم با شلوارک به خیابان می روید؟! آیا در شهر خودتان هم چراغ قرمز راهنمایی را رد می کنید؟!» در انتها معتقد است: «گردشگرانی که به رشت و گیلان سفر می کنند، هیچ تاثیر مثبتی برای ما ندارد، فقط باعث ترافیک شهری و آلودگی محیط زیست می شوند، برخوردشان در بیشتر موارد توهین آمیز است و به طور کلی انگار اصلا توریست نیستند.»

تاثیرات مثبتی را هم می شود ارزیابی کرد

در ادامه با کسی که به شکلی حرفه ای راهنمای تور است وارد مکالمه شدم؛ «شیرین منصف» تورلیدر است و طبعا برخورد بیشتر با مسافران و گردشگران دارد، از او پرسیدم: «چه جاذبه ای در گیلان سبب می شود که حجم زیادی از مسافران، به ویژه از پایتخت در ایام تعطیل به این سمت بیایند؟»: «واقعیتش اینکه گیلان دارای موقعیت مکانی و آب و هوایی بسیار خوبی است، استانی ست که برخلاف اغلب استان های دیگر، در چهار فصل گردشگر دارد؛ به این دلیل که هر فصل زیبایی منحصر به خود را به رخ می کشد، و همین مسئله باعث می شود که گیلان بیش از دیگر استان های کشور، پذیرای مسافران باشد». منصف در وهله اول یک گیلانی است، گیلانی که البته به سبب حرفه اش با فرهنگ های مختلف مواجهه زیادی دارد، نظرش را در رابطه با رفتار مسافرانی که به گیلان می آیند می پرسم و می شنوم: «باعث افتخار من است که در استانی زندگی می کنم که اکثر ایام سال گردشگران زیادی را به خود جذب می کند. ولی اگر واقعیت قضیه را بگویم، اکثر مسافران اخلاقیات و فرهنگ خود را انگار در شهر خود جا می گذارند و به اینجا سفر می کنند! البته بخشی از این مسئله به دلیل کم کاری های ماست، در این زمینه فرهنگ سازی درستی نکرده ایم، اما گاهی رفتار مسافران زننده و نادرست است، طوری که به من به عنوان یک تورلیدر حتی بر می خورد.» سری به نشانه تاسف تکان می دهد و در ادامه، حرف اش را به سمت دیگری می برد: «به طور کلی البته حضور مسافر و گردشگر تاثیر اقتصادی خوبی دارد، گردش مالی شهر را بالا می برند و تاثیر مستقیم و غیرمستقیمی بر وضعیت اقتصادیِ نابه سامان استان دارند؛ تاثیر مستقیم، تمام خرجکرد گردشگران است، اعم از هزینه هتل، سوغات، غذا، و حتی استفاده از مکان های تفریحی و.... و تاثیرات غیرمستقیم، گردش مالی است که در شهر و بین شهروندان جریان می کند.» منصف در نهایت از پیامدهای منفی آلودگی محیطی که مسافران و گردشگران برجا می گذارند می گوید و همچنین از افزایش ترافیک شهری که شهروندان بومی را دچار نارضایتی می کند، اما معتقد است: «عده ای معتقدند که وجود توریسم سبب بروز تاثیرات منفی فرهنگی در اُستان می شود، اما من با چنین نظری مخالفم و حتی تاثیرات مثبتی را هم می شود ارزیابی کرد».

مسافران باعث پویایی فرهنگ ما می شوند

«ناهید» شغلی مرتبط با مسافران و صنعت تورسیم ندارد، دانشجوی فیزیک در مقطع دکتراست، پس از اظهار نظر توسط دو فرد مرتبط با مسئله توریسم، به سراغ او آمدیم تا ببینیم به عنوان یک شهروند اهل شهر رشت، نظرش در مواجهه گه گاهی با مسافران چگونه است، و او این طور شروع کرد: «شخصا برایم همیشه باعث خوشحالی بوده که اهالی دیگر استان ها، گیلان را برای تفریح و انتخاب می کنند، چون این گونه می توانیم با فرهنگ های مختلف آشنایی پیدا کنیم، وقتی فرهنگی درش را به روی دیگران ببندد، دچار رکود خواهد شد، اما وقتی با آدم های از فرهنگ های دیگر روبه رو شویم، به صورت ناخودآگاه در فرهنگ خودمان هم پویایی به وجود خواهد آمد.» همین اظهار نظر اولیه نشان از نگاه مثبت او به مسئله توریسم و مسافران دارد، این طور ادامه می دهد: «از سویی دیگر، حضور مسافران باعث افزایش گردش مالی در سطح استان می شود و بدین طریق، اقتصاد نیمه جانِ گیلان، رونقی می گیرد.» صحبتش که ادامه پیدا می کند، پس از لحظه ای مکث، به قسمت منفی حضور گردشگران هم اشاره می کند: «البته همه ماجرا مثبت نیست، نقاط منفی هم دارد، مثلا اکثر مسافرانی که از شهرهای بزرگی مانند تهران به استانِ ما سفر می کنند، نگاهی از بالا به شهروندان دارند، البته نسبتا این نگاه در شهر رشت کمتر از شهرهای اطراف است، اما خب همین قسم برخورد ها، باعث به وجود آمدن نفرت گیلانی ها از مسافران می شود، دو گانه سازی شهرستانی و غیرشهرستانی به صنعت توریسم آسیب می زند؛ شخصا تجربه ای دارم، سال گذشته در شهر «پره سر» -یکی از شهرهای گذری بین کوه و دریا، اطراف تالش- با چنین صحنه ای را مواجهه شدم: در بازار ماهی فروشان، فروشنده ای با خانواده ای تهرانی وارد بحثی شدند و مردمِ اطراف که همشهری ماهی فروش بودند، به جان آن خانواده مسافر افتادند و بحثشان به زد و خورد کشید! البته آن خانواده قربانی رفتار نادرست مسافران دیگر شدند، اما خب آن نگاه از بالا به پایینی که گفتم، آن دوگانه سازی شهرستانی و غیرشهرستانی که موجب نفرت می شود، در چنین ماجرایی خودش را بروز می دهد.» ناهید در انتهای صحبتش اضافه کرد: «شخصا گردشگران و مسافران را دوست دارم، ولی اگر قرار باشد با آمدنشان با چنین مشکلاتی روبه رو شویم، ترجیح می دهم اصلا به گیلان نیایند!». تاثیر می گیریم و تاثیر می گذاریم از دیگر مشاغلی که ارتباط زیادی با مسافران دارد، کافه داری است؛ کافه ها علاوه بر اینکه محل تجمع اغلب جوانان شهر هستند، سالانه مسافران زیادی را هم به خود می بیند. از این جهت حضور نظر یک کافه دار در این گزارش حائز اهمیت فراوانی خواهد بود؛ حوالی ظهر به یکی از بزرگ ترین کافه های رشت، کافه «کلاه» می روم، تنها ساعتی که می توان این کافه را تا حدودی خلوت دید، همین حوالی ظهر است، ساعتی که می توان با صاحب کافه، «بهرنگ تاجبخش» چند دقیقه ای به صحبت نشست؛ تاجبخش همچنین علاوه بر کافه داری، کار روزنامه نگاری را هم در کارنامه اش دارد. از او می پرسم: «میزان استقبال مسافرانی که به گیلان می آیند، از کافه ها چه طور است؟ شما در طی سال با مسافران مواجهه می شوید؟»: «راستش نه زیاد، چون به نظر من مسافران نمی آیند رشت که کافه نشینی کنند، طبعا بیشتر سمت طبیعت می روند. بنابراین به عنوان یک کافه دار برخوردم با مسافران کمتر است.» برای ادامه صحبت، خواستم نظرش را به عنوان یک شهروند در رابطه با مسافران و مسئله تورسیم بیان کند، اینکه چه حسی به مسافرانی که به گیلان می آیند، دارد: «قطعا مسئله توریسم پیامدهای مثبت و منفی ای دارد. چون آن ها نماینده فرهنگی استان های دیگر هستند و تبادل فرهنگ لزوما مثبت نیست، ولی تبادل فرهنگی بین مردمان شهر ها باید وجود داشته باشد، همان طوری که خیلی جا ها ما از آن ها تاثیر گرفتیم و خیلی وقت ها هم تاثیراتی گذاشتیم. مثبت یا منفی بودن این مسئله را هم به مرور زمان جامعه شناسان باید بررسی کنند، ولی به هر حال این تبادل فرهنگی از سکون و رخوت قطعا بهتر است».

زندگی در یک شهر توریستی

ابراهیم عکاس است، در رشت زندگی می کند و می گوید هیچ نظر خاصی نسبت به اینکه گردشگران به اینجا سفر کنند یا نکنند، ندارد، برایش اصلا تفاوتی نمی کند. همین بی تفاوتی اش کنجکاوی مرا برمی انگیزد تا بپرسم: «خب بالاخره وقتی مدام در شهر با مسافران مواجهه می شوی، یک حسی در تو به وجود می آید، آن حس چیست؟»: لبخندی بر لبش می نشیند و با آرامش می گوید: «خب خیلی هم خوب و زیباست لابد که در شهر و استانی زندگی می کنم که دیگرانی از دیگر نقاط ایران، مجذوب زیبایی اش می شوند. شخصا زندگی در یک شهر توریستی را می پسندم.» تا به اینجای کار، ابراهیم اولین نفری است که هیچ نظر منفی نسبت به گردشگرانی که به گیلان می آیند، ندارد، برای محکم کاری همین مسئله را با او میان می گذارم و می شنوم: «نه، من واقعا هیچ نظر منفی ندارم، اتفاقا کاملا مثبت است.»

رشت ما افسرده شده است

این قول شفاهی را همیشه شنیده ایم که خبرهای دست اول و رازهایِ یک شهر، نزد رانندگانِ تاکسی آن شهر است، رانندگان تاکسی ها، به خاطر برخورد با قشرهای گوناگون و صحبت با آن ها، از مسائل مختلفی خبر دارند و همچنین در موضوع گزارش ما، یک راننده تاکسی نقش مهمی را ایفا می کند، مسافران با این قشر از جامعه میزبان برخورد بیشتری دارند. در یکی از مسیرهای منتهی به میدانِ اصلی شهر، سوار یک تاکسی می شوم، راننده میانسال است و خوش برخورد. سر صحبت را باز می کنم، توضیح می دهم که در حال تهیه گزارشی هستم و با رویِ باز می پذیرد به این شرط که حتی اسمِ کوچکش را هم در متن نیاورم، می پذیرم. سوالاتم را با او در میان می گذارم، بدون معطلی نظرش را درباره توریست پذیری شهر رشت می پرسم و او صراحتا پاسخ می دهد: «خانم رشت که اصلا شهر توریستی نیست، فقط یک شهر گذری است که مسافران از اینجا رد می شوند تا به لاهیجان، انزلی و... برسند. گردشگران اینجا گیر نمی کنند، فقط و فقط ترافیک خیابان ها را می گذارند روی دست ما و اعصابمان را به هم می ریزند، خلاصه بگویم که اصلا فایده ای برای ما ندارند!». با ماشینِ جلویی بوقی می زند و زیر لب چیزی زمزمه می کند و بی آنکه سوالی بپرسم، ادامه می دهد: «تا چندی پیش یک رشت بود و بازار بزرگش که مسافران را حداقل جذب خودش می کرد، ولی حالا که میدانِ شهرداری را به خاطر اجرای طرح جدید پیاده راه سازی بسته اند و متاسفانه وضعیت بازار هم خراب شده است. کلی گردشگر و مسافر فقط برای همین بازار به رشت می آمدند، حالا دیگر بازار هم خلوت است. حالا دیگر آمدن مسافران هیچ رونقی برای کار ما ندارد، فقط شهر را شلوغ می کنند». و در انتها اضافه کرد: «این را هم حتما بنویس که ما رشتی ها هیچ جا نمی رویم، همین رشت و انزلی را داریم، خیلی هم خوب است. اما حالا اینجا هم دیگر مثل قبل نیست، رشت ما افسرده شده است».

شهرهایی با شب های زنده و بیدار

«ر ها فتاحی»، صاحب یک فروشگاه محصولات دست ساز، متولد کرمانشاه است و اما در رشت بزرگ شده، از موضوع گزارش استقبال می کند و درباره اهمیت مسئله توریسم در گیلان صحبت می کند: «گیلان از آن دست استان هایی است که صنعت توریسم می تواند به اقتصادش کمک کند. به ویژه رشت و انزلی چون شب های زنده ای دارند و می توانند توریست پذیر باشند، در حالی که دیگر اغلب استان های ما اینگونه نیستند و از ساعتی به بعد انگار شهر در خاموشی فرو رفته است.» ادامه بحث را می کشانم به این سمت که اغلب معتقدند در گیلان مسئله توریسم و صنعت آن وجود ندارد، صرفا طبیعتی داریم و به آن متکی شده ایم، می گوید: «باید به نکاتی دقت کنیم؛ برای مثال این تفکر که رشت هم مانند مازندران برای پیشرفت به کارخانه های زیادی نیاز دارد کاملا اشتباه است و باعث نادیده گرفتن پتانسیل گردشگری این استان می شود. مورد دیگر به نظر من، روحیه برخورد اشتباه مردم با گردشگران و مسافران است که باید تغییر کند، این تصور که فلانی از تهران آمده که شهر من را خراب کند و... نادرست است، البته بخشی از این ماجرا حقیقت دارد و اتفاق افتاده، ولی این ذهنیت را عوض کرد و دنبال راهکاری برای پیشرفت صنعت توریسم در این استان بود، باید کنترل شده با مسئله برخورد کنیم. به نظر من شهرهای دیگر ایران یاد گرفته اند چه طور بدون جبهه گیری با گردشگران برخورد کنند». فتاحی در پایان صحبتش اضافه کرد: «به طور کلی گیلانی ها باید تمام سعیشان بر این باشد که جلوی پیامدهای منفی پیش آمده را تا حد امکان بگیرند، صنعت توریسم باید روز به روز مثبت تر نشان داده شود.»

یک رویایِ شیرین

سرزمینِ گیلان در طول تاریخ، همواره به یک چیز بیش از هر چیز دیگری شهرت داشته است؛ غذای گیلانی نه فقط در ایران، که در جهان آوازه ای دارد و هر کسی را وسوسه می کند، از این جهت یکی از جذابیت های گیلان برای مسافران قطعا غذای محلی این استان خواهد بود. به همین دلیل یک رستوران دار برخورد و مواجهه زیادی با مسافران خواهد داشت و نظرش در این گزارش حائز اهمیت است؛ «بابک مهدیزاده» روزنامه نگاری که چندی پیش همراه با برادرش اقدام به بازگشایی رستوران «شورکولی» کردند و طی همین مدت کوتاه با استقبال حجم وسیعی از شهروندان و مسافران روبه رو شده اند تا جایی که رسانه های استانی و کشور درباره این رستوران و شکل اداره اش گزارش هایی را منتشر کرده اند، آن ها در این رستوران فقط اغذیه محلی گیلان را طبخ می کنند و طراحی داخلی رستوران هم نشانی از فضای گیلان دارد، بعدازظهر یک روز، زمانی که حدس می زنم سرشان باید از دیگر ساعات خلوت تر باشد، به رستوران می روم و مسئله گزارش را با بابک مهدیزاده در میان می گذارم، خودش روزنامه نگار است و پس می توان بی مقدمه رفت سر اصل حرف: «به عنوان یک رستوران دار چه نظر و نگاهی به مسافرانی که به رشت می آیند، دارید؟»: «اصولا ورود مسافر یعنی ورود ثروت، به شرط آنکه برایش برنامه داشته باشید. اول اینکه باید فرهنگ مسافرپذیری داشته باشیم. نباید با دید منفی به مسافر نگاه کرد، مثلا بگوییم فلانی از فلان شهر آمده و می خواهد فلان کار را بکند و یا خودمان را مالک این شهر بدانیم و رسم مهمان نوازی را به جا نیاوریم.» مهدیزاده پیش تر البته تجربه کار در حوزه ژورنالیسم گردشگری و طبیعت را هم دارد، این طور ادامه می دهد: «در حال حاضر رشت تبدیل به یک گذرگاه شده است برای مسافرانی که می خواهند به انزلی و لاهیجان و ماسوله بروند، در حالی که می شود با یک برنامه ریزی درست و فراهم آوردن یکسری امکانات رفاهی، گردشگران را مشتاق اقامت در رشت کرد. حال چطور می شود مسافر را در رشت نگه داشت؟ یکی از راه ها همین اجرای پیاده راه مرکز شهر است که این روز ها جریان دارد و دیگری تجهیز اماکن اقامتی. ساخت و احداث مراکز خرید و تفریحی و مراکز تاریخی مانند خانه میرزا، موزه روستایی و امثالهم. محیط طبیعی هم که اطراف رشت زیاد داریم، از سقالکسار تا تالاب عینک و رودخانه های زرجوب و گوهررود که در صورت تمیز شدن رشت را تبدیل به ونیز ایران می کنند. شاید این ها شاید شبیه یک رویا باشد اما با برنامه ریزی درست شدنی است». مابین صحبت باید سفارش خرید بدهد، در حین حرف زدن با تلفن با نشان دست عذرخواهی می کند و پس از تمام شدن صحبت تلفنی اش، می پرسم: «شما به وسیله غذا چه طور می توانید باعث جذب مسافران شوید؟»: «با فراهم کردن امکانات و ارائه محصولات درست و جذاب مسافر تشنه تفریح و تنوع رو را می توان به رشت کشاند و از این راه برای شهر و مردمانش ثروت اندوخت و بخش بزرگی از مشکل بیکاری شهر را با صنعت گردشگری حل کرد؛ کوچک ترین موارد هم می تواند یک مسافر را به شهری بکشاند به شرط آنکه تبلیغات هوشمندانه باشد و محصول ارائه شده، جذاب. ما جاذبه های زیادی داریم، از طبیعت گرفته است تا تاریخ و حتی همین غذایی که از آن صحبت می کنیم». مهدی زاده مانند دیگر حاضرانِ این گزارش، در بخشِ پایانی حرف هایش به پیامدهای منفی حضور گردشگران هم اشاره می کند: «ورود مسافر به یک شهر و منطقه برکت است اما تبعات منفی هم دارد؛ مهم ترین تبعات منفی، تخریب محیط زیست یا برهم خوردن بافت فرهنگی به جهت اقامت دائم یا نیمه دائم مسافران است. بلایی که سر مازندران آمد و طبیعتش زخم خورده شد، به خاطر ویلاسازی و از سویی دیگر بافت فرهنگی و اجتماعی بعضی از مناطقش تا حدودی زیادی تغییر کرد. اما با تصویب و اعمال قوانین سخت گیرانه مانند قانون عدم امکان تبدیل اراضی به ویلا می توان جلوی این آسیب ها را گرفت. یا با ایجاد اشتغال می توان جلوی روند رو به افزایش فروش زمین توسط کشاورزان را گرفت. در غیر این صورت مسافر سراسر برکت است و باید رسم مهمان نوازی را به جا آورد تا هم فرهنگ گیلانی را به آن ها بشناسانیم و هم بر رونق صنعت گردشگری اضافه کنیم تا سرمایه مالی وارد چرخه زندگی مردمان گیلان شود».  

پرده آخر؛ مسافران بیایند یا نیایند؟

قطعا و حتما در حجم چنین گزارشی، هر چه قدر هم مبتنی بر واقعیت و برآمده از اقشار و مشاغل گوناگون، نمی توان تمامی واقعیت را جست و جو کرد، این حرف ها و نتایج به دست آمده بخشی از واقعیت موجود است، بخشی از نگاه گیلانی ها به مسئله مسافران و گردشگرانی که به اینجا می آیند؛ همان طور که خواندید، اغلب هم بر نقاط مثبت این توریست پذیری تکیه داشتند و هم نقاط منفی اش را بیان کردند با این اوصاف می شود در پایان چنین نتیجه گرفت که باید توریست به گیلان بیاید، اما... و اما تمام مسائلی است که باید رعایت شود چه از طرف مسافران و چه از سویِ میزبان، و چه حتی به طریق اولی، از سوی مسئولینِ استانی.

به اشتراک بگذارید:

نظر شما:

security code