| سه شنبه، 07 بهمن 1399
رییس اداره ایدز وزارت بهداشت از مقاومت‌های دارویی بیماران می‌گوید:
       کد خبر: 18744
نگاه ایران:  بیش از ٢٠ سال از آغاز درمان دارویی برای بیماران ایدز در ایران می گذرد و امروز متولیان کنترل بیماری، چند نگرانی مهم دارند؛ نگرانی هایی هم وزن افزایش صعودی تعداد مبتلایان یا ناشناخته ماندن موارد جدید، مراجعه نکردن تعداد قابل توجهی از مبتلایان اچ آی وی برای دریافت درمان دارویی، رها کردن درمان توسط بیماران، مقاومت دارویی و شکست درمان. آخرین برآوردهای اداره ایدز وزارت بهداشت نشان می دهد که هزینه مراقبت سالانه یک بیمار اچ آی وی در ایران، پیش از آغاز درمان دارویی ٥٠٠ هزار تومان است که بعد از آغاز درمان، درصورت دریافت داروهای خط اول (داروهای تولید داخل)، این هزینه به دو میلیون و ٥٠٠ هزار تومان در سال افزایش می یابد و در صورت شکست درمان و مقاومت دارویی و اجبار به مصرف داروهای خط ٢ (داروهای وارداتی)، هزینه درمان بیمار ایدز، سالانه ١٠ میلیون تومان خواهد بود. اما متولیان سیاستگذاری برای کنترل ایدز، بیش از آنکه نگران افزایش هزینه های درمانی بیماران بر اثر مقاومت دارویی و اجبار به مصرف داروهای گران قیمت تر باشند از بابت شیوع مقاومت دارویی در جامعه سالم نگرانند. بیمار ایدز که دچار مقاومت دارویی شده، می تواند در یک رابطه جنسی غیر ایمن، یک ویروس مقاوم به درمان را به شریک جنسی خود منتقل کند. مقاومت دارویی چیست؟ ساده ترین تعریف از مقاومت دارویی و شکست درمان ایدز این است که بیمار، به دلایل مختلف، پاسخگویی مناسبی به درمان نداشته باشد و علایم بالینی، با وجود درمان دارویی، رضایت درمانگر را جلب نکند. عباس صداقت، رییس اداره ایدز وزارت بهداشت در گفت وگو با «اعتماد» در تعریف علمی از مقاومت دارویی می گوید: «میکروب ها سلامت انسان ها را به خطر می اندازد و به شکل های مختلف و در انواع ویروس یا باکتری وارد بدن می شود. دانشمندان برای تولید داروهایی تلاش می کنند که تکثیر میکروب ها را تحت کنترل درآورده یا کند کند. با توجه به اینکه میکروب ها موجودات زنده ای هستند، می توانند خودشان را نسبت به آن آنتی میکروب تطبیق داده و مقاوم شوند. داروهای ضدمیکروب زمانی می توانند این میکروب ها را از بین ببرند که مصرف آنها و در واقع، دوره درمان، به موقع آغاز شده، دارو تا پایان دوره درمان مصرف شده و درمان و دارو به درستی انتخاب شوند. مصرف نامناسب و اشتباه داروهای ضدمیکروبی، مصرف نکردن دارو تا پایان دوره درمان باعث تغییر میکروب و مقاومت در مقابل آنتی میکروب شده و اثربخشی دارو، مختل یا تضعیف می شود که این اتفاق، مقاومت دارویی است. عامل بیماری ایدز هم ویروس اچ ای وی است و داروهای ضد ویروسی باعث کندی تکثیر این ویروس می شود مشروط بر اینکه بیماران اچ آی وی، درمان را به موقع شروع کرده و داروها را به درستی مصرف کنند. درمان نادرست و رها کردن درمان، باعث مقاومت ویروس به داروهای ضد ویروسی شده و درمان بی تاثیر می شود که نخستین علایم هشدار دهنده هم، پایین بودن سطح ایمنی بدن و بالا بودن بار ویروسی بدن بیمار است که صرفا در آزمایشات مولکولی مشخص خواهد شد.» درمان دارویی بیماران ایدز در ایران با ٢٦ قلم دارو انجام می شود که هفت قلم آنها تولید داخل و بقیه وارداتی هستند. در حالی که یکی از دلایل ایجاد مقاومت دارویی و شکست درمان متوجه کیفیت داروها و رژیم های درمانی است، وزارت بهداشت با برگزاری کمیسیون های سالانه، نیاز دارویی سال آینده، داروها و اثربخشی آنها را مورد ارزیابی قرار می دهد و در صورت شیوع مقاومت دارویی در بیماران تحت درمان با یک رژیم دارویی مشترک، داروها جایگزین خواهد شد که صداقت می گوید نتایج بررسی های سالانه کمیته علمی کشوری ایدز درباره مقاومت دارویی داروهای رایج در کشور، چندان شدت نداشته که به تغییر رژیم های درمانی منجر شود. فقط ٣٠ درصد شناسایی شده اند از سال ١٣٦٥ و تا امروز، کمی بیش از ٢٩ هزار بیمار اچ آی وی ایدز در ایران شناسایی شده اند که بنا بر تخمین رییس اداره ایدز وزارت بهداشت، این تعداد، ٣٠ درصد مبتلایان در ایران را شامل می شوند و ٧٠ درصد از افرادی که به هر دلیل آلوده به ویروس ایدز هستند، هنوز از آلودگی و ابتلای خود خبر ندارند. از تعداد ٢٩ هزار بیمار شناسایی شده، تا پایان سال گذشته، هشت هزار و ٧٢٥ بیمار، تحت مراقبت و درمان ایدز بوده اند. تا ابتدای امسال و از کل موارد شناسایی شده حدود شش هزار بیمار فوت کرده اند و شش هزار و ٤٨٤ بیمار هم تحت درمان دارویی هستند و در واقع، از ٢٣ هزار نفر باقی بیماران، تا امروز فقط ٣٦ درصد برای آغاز درمان مراجعه کرده اند که البته نیمی از این جمعیت هم بعد از گذشت سه سال، درمان را رها می کنند. صداقت می گوید: «هر فرد مبتلا، صرف نظر از بار ویروسی و سطح ایمنی بدن، باید حداقل هر سه ماه یک بار مراجعه کرده و ارزیابی شود تا بتوانیم زمان دقیق آغاز درمان دارویی را برای او مشخص کنیم. تعیین زمان دقیق آغاز درمان بستگی دارد به اینکه ویروس، چند وقت پیش از شناسایی بیمار وارد بدن او شده است. سطح ایمنی بدن و بار ویروسی در بدن می تواند راهنمای آغاز زمان درمان باشد. توصیه اکید ما این است که افراد اگر فکر می کنند بر اثر رفتار جنسی غیر ایمن یا تزریق مواد مخدر مواجهه با ویروس داشته اند، در نخستین فرصت آزمایش بدهند که در این صورت، ممکن است تا ١٠ سال هم نیاز به شروع درمان دارویی نداشته باشند و در صورت دریافت درمان به موقع، طول عمری برابر با سایر افراد جامعه داشته باشند.» به گفته صداقت و در سال ٩٣، ٢٥٨ مورد مقاومت دارویی ثبت شده و حدود ١٤١٧ بیمار هم به علت ممکن نبودن ادامه درمان با داروهای خط یک، ناچار به تغییر رژیم دارویی و مصرف داروهای خط ٢ شده اند. معتادان تزریقی بیش از بقیه دچار مقاومت دارویی می شوند مراجعه دیرهنگام برای دریافت درمان دارویی از عوامل موثر در شکست درمان است. در حالی که به گفته رییس اداره ایدز وزارت بهداشت، بیش از ٦٠ درصد بیماران شناسایی شده، مصرف کنندگان تزریقی مواد هستند و ١٥ درصد مبتلایان هم اعلام کرده اند که روابط جنسی غیر ایمن داشته اند، صداقت ابراز تاسف دارد از این بابت که اغلب بیماران، مراجعات دیرهنگام و با سطح ایمنی بدن بسیار پایین و بار ویروس بسیار بالا دارند که این اتفاق می تواند درمان را سخت تر کند، امکان مقاومت دارویی را افزایش دهد، داروهای بسیار گرانتر به کار گرفته شود، درمان پیچیده تر شود، عمر مفید بیمار کاهش یابد و هزینه درمان هم را تا بیش از سه برابر افزایش دهد. من مرگ را به چشم دیدم عماد یک بیمار ایدز است. مهندس شیمی که حدس می زند سال ٧٨ یا ٧٩ یک رفتار پر خطر داشته اما با آزمایش تصادفی در سال ٨٥ متوجه آلودگی خود شده است. عماد از سال ٩١ و به دلیل نتایج آزمایش تعداد لنفوسیت های کمکی خون cd٤ و بار ویروسی وارد درمان دارویی شد و اکنون سه سال است که دارو مصرف می کند اما بعد از یک سال دچار مقاومت دارویی شد و از فروردین امسال ناچار به مصرف داروهای خط دوم شده است. «علاوه بر آنکه تعداد لنفوسیت های خونم بسیار پایین تر از دفعات قبل بود و بار ویروس هم افزایش داشت، دچار کمبود وزن شدید، بی اشتهایی، اسهال های طولانی مدت و علایم سرماخوردگی بودم. فعالیت های اجتماعی ام مختل شده بود و... من مرگ را به چشم خودم دیدم. داروهایم را به موقع مصرف می کردم و به دلیل وضعیت مالی، امکان انجام مستمر آزمایش و ارزیابی و تغذیه مناسب هم فراهم بود. در دوره اول، زیدوودین، لامی وودین و افاویر مصرف می کردم اما از فروردین امسال کلترا و ترووادا مصرف می کنم که اگر به این داروها هم مقاوم شوم، دیگر انتخابی نخواهم داشت.» در حالی که مصرف الکل و مواد مخدر می تواند به فراموشی رعایت نظم مصرف داروها منجرشود، صداقت می گوید که مصرف همزمان داروهای درمان اعتیاد و ایدز، تاثیر گذاری یکدیگر را کاهش می دهد و همچنین، سوءتغذیه، با ایجاد اختلال در گیرنده های سلولی و سیستم ایمنی بدن، تاثیر گذاری درمان را به حداقل می رساند. ٣٢درصد مقاومت دارویی در سال ٨٧ گزارش شد سال ١٣٨٧، مرکز تحقیقات ایدز در یک بررسی، گزارشی از مقاومت دارویی ٢٥ بیمار مراجعه کننده به بیمارستان امام خمینی تهران منتشر کرد. در این بررسی ٢٥ بیمار که در اثنای مصرف داروها به مقاومت ایمونولوژیک دچار شده بودند مورد مطالعه قرار گرفتند. ٢٠ نفر از بیماران، مرد و پنج نفر زن بودند و ٥٦ درصد آنان بر اثر تزریق مشترک، ٢٠ درصد بر اثر تماس جنسی محافظت نشده، ١٢ درصد از راه انتقال خون و ١٢ درصد به دلیل ناشناخته مبتلا شده بودند. ٥٦ درصد بیماران سابقه زندان داشتند و ٤٤ درصد هم مبتلا به هپاتیت C بودند. مقاومت دارویی بیماران نسبت به درمان ٣٢ درصد گزارش شده بود اما تاکید بر این بود که «میزان شیوع مقاومت دارویی در بیماران مورد مطالعه، بسیار کمتر از مطالعات مشابه سایر کشورها با میزان مقاومت حدود ٣٠ الی ٩٠ درصد بوده است.»
به اشتراک بگذارید:

نگاه شما:

security code