چهارشنبه، 13 فروردین 1399 | 2020 Wednesday 01 ,April  
گزارش میدانی گیل نگاه از یک روز کاری در کنار امانت داران عاشق محیط زیست در شفت؛
نگاه ایران/ مریم صابری: «امانت داران زمین» شاید این توصیف خوبی برایشان باشد. برای آن ها که تلاش می کنند تا زمین با آسیب کمتری و با داشته های بیشتری برای نسل های بعدی باقی بماند. محیط بانان وظیفه امانت داری که بر دوش همه ما انسان ها قرار دارد را انجام می دهند. انتخاب غلامرضا محمدزاده محیط بان اداره محیط زیست شهرستان شفت در جشنواره «یحیی» به عنوان محیط بان بر تر باعث شد تا در ساعات کاری و حین انجام وظیفه همراه چند محیط بان اداره محیط زیست شهرستان شفت باشیم و از نزدیک جنس کارشان را لمس کنیم.(گزارش تصویری را اینجا مشاهده کنید) شغلی که به گفته رضا زمانی رئیس اداره محیط زیست شفت براساس علاقه و عشق دنبال می شود و چهار محیط بان یگان حفاظت اداره اش یعنی غلامرضا محمدزاده، علیرضا چکوسری، مجید مداحی و ایرج متقی خواه با جان و دل کار می کنند. وضعیت محیط زیست گیلان بحرانی است زمانی، آلودگی های محیط زیست گیلان از تخلیه فاضلاب ها تا پسماند در رودخانه و تالاب و صید و شکاربی رویه پرنده و ماهی و برداشت شن و ماسه و عدم آگاهی های زیست محیطی را نام می برد و می گوید محیط زیست گیلان مرز های بحران را رد کرده است و بد تر از آن اینکه توجه جدی هم به این موضوع نمی شود. وقتی در ماشین چشمم به اسلحه محیط بان محمدزاده می افتد ذهنم ماجراهای چند محیط بانان را مرور می کند که به دلیل استفاده از اسلحه در حین ماموریت دوران سختی را پشت سر می گذارند. زمانی، می گوید که در آموزش ها و دستورالعمل های اداره از محیط بانان خواسته شده که کمترین استفاده را از اسلحه خودشان داشته باشند. در کنار این موضوع همچنین سعی کردیم تعاملات خوبی هم با دادستانی انجام دهیم تا محیط بانان کمترین آسیب را ببینند. مرد عاشق طبیعت که زندگی در تهران را تاب نیاورد شفت شهری پر از زیبایی است که با وجود فاصله کم خود با مرکز استان کمتر شناخته شده است. محیط شهری کوچکی دارد و این یعنی زیبایی این شهر بدون شک در دل روستا ها نهفته است. محیط بانان قصد گشت زنی در کنار شاخه ای از رودخانه امام زاده ابراهیم را دارند. جایی که احتمال برداشت شن و ماسه را می دهند. درختان در زیباترین شکل خزانشان قرار دارند و محمدزاده برایمان از علاقه خود به طبیعت می گوید و شادی همین علاقه به حضور در طبیعت بود که نتوانسته بیش از یکسال زندگی در تهران را تحمل کند و به گیلان برگشته است. وقتی خبردار شده محیط زیست قصد به کار گرفتن محیط بان افتخاری را دارد شکی نداشته که باید وارد این کار شود پذیرفته شد و حالا ۲۱ سال از حضورش به عنوان محیط بان می گذرد. می گوید: برای این کار باید عشق به کار و طبیعت داشته باشید و من عاشق طبیعتم. نه تنها با شکار که با زنده کشی و قفس هم مخالفم. به نظرم زیبایی پرنده در آن است که در طبیعت زندگی عادی خودش را داشته باشد.  حالا همین اعتقاد و شغل باعث شده تا دخترانش نیز به مانند پدر علاقه به حفظ محیط زیست را داشته باشند و پدر را به خاطر برخورد با متخلفان تشویق و تحسین کنند. برای تعریف یک خاطره خوب هم خیلی سریع ذهنش او را به ساعت ۵ صبح یکی روز سرد پاییزی می برد که توانسته بود تعداد زیادی از پرندگان کمیاب را زنده گیری و آزادسازی کند. جنگل های شفت در سمت سیاهمزگی و امام زاده ابراهیم با وجود انواع درختان میوه های وحشی اش و گونه های جنگلی در خطر انقراض مانند سرخدار، مکان خوبی برای حضور انواع پرنده مانند عقاب، کرکس، و قرقاول است. در این سال ها او و همکارانش تجربه های زیادی در تیمار و رهاسازی پرنده هایی مانند کرکس و عقاب داشته اند. محمدزاده از شکارکشی به جای شکارچی متخلف استفاده می کند و آن ها را افرادی می دانند که با قدرت تخریبی که دارند نسل گونه های حیوانی را از بین می برند. آن ها را تهدیدی برای محط زیست معرفی می کند؛ چون به جز شکار به چیز دیگری فکر نمی کنند. این مفهوم از نظر او در مقابل شکارچیانی قرار دارد که طبق پروانه٬ روز و تعداد مشخص شده دست به شکار می زنند و دردسر ساز نمی شوند. بخشنده های فقیر نگرانی آن ها نه فقط برای پرندگان آسمان که برای رودخانه هم هست. آن ها هم با معضل برداشت بی رویه شن و ماسه از رودخانه ها روبرو هستند. صفت بخشندگی برازنده رودخانه ها است وقتی با خودشان آب و ماهی و شن دارند و بی ریا می بخشند اما حالا آنقدر بخشیده اند و یا به زور گرفته اند که کمتر چیزی برای بخشیدن دارند. برداشت هایی که نه تنها مسیر رودخانه را تغییر می دهد بلکه به گفته محمدزاده باعث از بین رفتن ماهیان و از بین رفتن لاروهای آن ها می شود. رودخانه های سیاهمزگی و امامزاده ابراهیم که در نهایت رودخانه پسیخان را تشکیل می دهند در مسیر خود فرصت های زیادی برای برداشت شن و ماسه فراهم می کند و علاوه بر متخلفان که برداشت های بزرگ با مجوز یا بدون مجوز انجام می دهند ۱۵۰ بیل به دست که زمانی رئیس اداره محیط زیست شفت، آن ها را کولبران رودخانه توصیف می کند نیز حضور دارند. زمانی می گوید: برخورد حذفی با این افراد که مشکلات اقتصادی روبرو هستند این موضوع را تبدیل به یک معضل اجتماعی می کند. او تلاش کرده تا در تعامل با دستگاه قضایی با احکام سبز با این متخلفان برخورد شود؛ «چون اخلاق و حفظ کرامت انسانی برای ما مهم است.» به رودخانه می رسیم و مامورین یگان حفاظت در حال گشت زنی به متخلفی برخورد می کنند که بدون مجوز با تراکتور در حال برداشت شن و ماسه است. با هشدار محیط بانان، او متوقف شد متخلف از محیط بانان التماس می کرد که او را رها کنند. تلاقی سه حق در بستر رودخانه اما او برای محیط بانان چهره آشنایی بود و چندی قبل هم پرونده ای برای او تشکیل شده بود. اما او هم برای خود دلایلی دارد دستان زخمی و ترک خورده اش بیشتر از سنش نشان می دهد. می گوید کارگر است و قسم می خورد که بار را برای زیرسازی جاده پیرمردی می برد که در همین بالا تر خانه دارد و بدون شن ریزی جاده برف و باران های پیش رو امکان عبور و مرور را برایش سخت می کند. تلاقی حق رودخانه٬ حق داشتن جاده خوب و حق برخورد با متخلف بهم گره خورده است و قضاوت برای شخص سوم ماجرا سخت است اما محیط بانان و رییس اداره که اینبار همراه یگان حفاظت است چاره ای جز ثبت این تخلف ندارند. شن به رودخانه بازگرداننده می شود اما محیط بانان هم می دانند که این برخورد آخرین بار نیست و نخواهد بود. اما محیط بانان همیشه هم شانس این را ندارند که در گشت های خود با متخلفان روبرو شوند. محمدزاده می گوید: رفتار ما با مردم طوری بوده که خیلی ها ما را می شناسند به عنوان محیط بانان افتخاری ما را مطلع می کنند. همانقدر که در برخورد ها جدی هستیم روابط خوبی نیز با مردم داریم و این باعث شده تا فرهنگ کمک داوطلبانه در شهرستان وجود داشته باشد. در برخی از موارد همین داوطلبان به ما اطلاع می دهند و مطمئنا در مواردی نیز بدون اطلاع ما و یا با مجوز برداشت صورت می گیرد. همانطور که زمانی می گوید: نیاز پروژه های عمرانی استان باعث می شود تا با وجود سختگیری هایی که وجود دارد شرکت آب منطقه ای٬ اداره صنعت معدن تجارت و اداره محیط زیست چاره ای برای صدور مجوز ها نداشته باشند. اما آنچه که فراموش نمی شود تاثیر آموزش به گروه های مختلف شهرستان است. زمانی طرح در حال اجرای یک محیط بان یک مدرسه و همچنین برنامه های کانون پرورش فکری کودکان را در ارتباط با کودکان تعریف می کند. آن ها همچنین روستا ها را نیز فراموش نکرده اند و جلسات آموزشی برای دهیاران روستا ها پیش بینی کزده اند. او البته وجود حلقه های دیگری مانند انجام تفکیک زباله از مبدا و وجود امکانات کافی برای اداره محیط زیست را برای نتیجه مطلوب ضروری می داند. در کار محیط بانان زیبایی ها و زشتی ها در کنار هم دیده می شود. مانند همان دقایقی که وقتی یک دسته حواصیل زیبا را دیدیم در جوی آب همان نزدیکی تعداد بسیار بالای بطری شیشه ای احتمالا الکل طبی دیده می شد. تلاش برای حفظ زیبایی و هشدار برای رفع زشتی. سفره رنگین برای مهمانان نگون بخت از رودخانه فاصله می گیریم و به سمت شالیزارهای برنج حرکت می کنیم. شالیرزاهایی برنج شفت در پاییز و زمستان جای مناسبی برای پرنده های مهاجری است که مانند تالاب های کم عمق برای آب و دانه بر روی آن ها فرود می آیند. اما در این بین هم شکارچی هایی هستند که سفره ای رنگین برای مهمانان فصل سرمای گیلان پهن می کنند. آن ها پشته پر آبی درست و کرده و دسته ای مرغابیان پرورشی خودشان به علاوه اردک های پلاستیکی را در آب می اندازند تا آن ها پرندگان بخت برگشته به خیال پیدا کردن جای مناسب فرود آمده اما نمی دانند که «هکش نما» در انتظار آن ها است. هکش نما توری است که زیر آب پهن است و یک طرف آن در کومه ای است که شکارچی ها در آن به انتظار نشسته اند تا اگر مرغابیان وارد سفره قلابی آن ها شدند آن را بکشند و مرغابیان را زنده شکار کنند. به طرف یکی از این کومه ها می رویم مرغابی مهاجر در کومه و پهنه آبیش نبود. جوانی که این کار را ادامه راه پدرشان می دانست می گوید: امسال اصلا وضعیت خوب نبوده و نتوانسته اند چیزی شکار کنند. می گوید به جز شالی کاری شغلی ندارد و این را به خاطر درآمد انجام می دهد. به نظر می رسد کم نیستند پهنه آبی دست ساخته ای که با هکش نما به دنبال شکار مرغابی های مهاجر هستند و اگر نباشد همکاری دیگر دستگاه ها اداره محیط زیست نمی تواند با همه برخورد داشته باشد. محیط بانان هم اما چاره ای ندارند و سعی می کنند حداقل از اصل غافلگیری که گاهی دم صبح و یا بعد از تاریکی هواست استفاده کنند و مرغابی ها را زنده از آن ها بگیرند. در انتظار  سرنوشت لایحه حمایت از محیط بانان دو نفر از محیط بانان همیشه در طول شب در حالت آماده باش هستند و آماده هرگونه اقدام در صورت بروز مشکل. اما با وجود علاقه به این کار رضایتی از شرایط شغلی خود ندارند. محمدزاده می گوید: با وجود این مشکلات سختی کار به محیط بانان تعلق نمی گیرد. از نظر شرایط مالی و قضایی هم خواهان حمایت بیشتری هستند و انتظار دارند تا لایحه حمایت از محیط بانان در مجلس به نتیجه مثبتی برسد. اما جدا از شرایط مالی این شغل آن ها انتظار دارند تا حداقل به بخش تجهیزات محیط بانان توجه بیشتری انجام شود. داشتن موتور سیکلت٬ خودرو مناسب برای مسیرهای سخت و جلیقه ضد گلوله بخش مهمی از خواسته های آن ها است. نیازهایی که عدم وجود آنها باعث می شود محیط بان همیشه یک گام خودش را عقب تر از متخلفان ببیند. هرچند از داشتن برخی از این امکانات محروم هستند و یا در مورد اسلحه نیز دستور به استفاده حداقلی شده است اما آموزش های دفاع شخصی همیشه در دستور کار محیط بانان قرار دارد. محمدزاده نیز یکی از رزمی کاران و مربیان دفاع شخصی است. در ارتفاعات شهرستان شفت و در میان درختان ارزشمند دوره هیرکانی حیواناتی مانند پلنگ٬ خرس٬ گرگ ٬ مرال و گراز زندگی می کنند که طبیعا گروه ما شانسی برای دیدن نزدیک آن ها مانند متخلف برداشت شن و ماسه نداشت. محمدزاده می گوید: نگرانی هایی هم در آن بخش هم وجود دارد و اگر سختگیری های محیط بانان و همکاری داوطلبانه مردم محلی تنوع جانوری با سرعت بیشتری رو به کاهش می رود. همکاری داوطلبانه همان انتظار همیشگی محیطبانان است تا هر آنچه هست نه برای چند تن محدود که برای همه بماند. با زمانی رئیس اداره و محمدزاده و دیگر همکاران یگان حفاظت خداحافظی می کنیم و در دل آرزو می کنیم کاش همه ما تلاش بیشتری برای حفظ میراث طبیعی خود می کردیم و کمک می کردیم که این بار امانت آسان تر به نسل بعدی منتقل شود.
به اشتراک بگذارید:

نظر شما:

security code