| پنجشنبه، 06 اردیبهشت 1403
گزارشی از فقدان آموزش سلامت جنسی در مدارس کشور و چاله‌های مجازی که دانش آموزان را می‌بلعند؛
       کد خبر: 85163
نگاه ایران:برای ما که متولد دهه ۶۰ هستیم، مفاهیمی چون سلامت و بهداشت جنسی تعریف نشده بود. با نزدیک شدن به دوران بلوغ جنسی، اطلاعات اندکی درباره فعل و انفعالات هورمونی که در بدن ترشح می شود از طرف مسئولان مدرسه یا پدر و مادر ها به بچه ها داده می شد. روند اطلاع رسانی هم معمولا محدود به آگاهی درباره نوسانات هورمونی، استفاده از لوازم بهداشتی و مواردی از این دست می شد. آن زمان هنوز هم منتظر لک لک بودیم تا خواهر و برادرمان را در سبدی برایمان بیاورد و تصورمان از بچه دارشدن و حاملگی در همین حد خلاصه می شد و... درواقع، ما یکباره با بلوغ مواجه می شدیم و برای خودمان به اصطلاح «مردی» یا «خانمی» می شدیم... بعد از آن امادر دهه ۷۰، شرایط برای دانش آموزان پسر و دختری که در مقاطع راهنمایی و دبیرستان درس می خواندند و با پدیده ای به اسم بلوغ جنسی مواجه می شدند، بهتر شد. بچه ها اطلاعات بیشتری درباره آناتومی بدن و چگونگی فعل و انفعالات هورمونی و در نهایت، بلوغ جنسی دریافت کردند و کم کم با استفاده از درس هایی که بیشتر جنبه شناختی و زیستی داشت، با ابعاد مختلف بلوغ جنسی آشنا شدند. (اگرچه لازم به توضیح نیست که کیفیت ارائه خدمات آموزشی در پایتخت با سایر نقاط یکسان نبود) درواقع، متوجه شدند که با این تغییرات هورمونی، دیگر «لک لکی در کار نیست» و تغییراتی که در نتیجه بلوغ جنسی اتفاق می افتد، می تواند در صورت رابطه با جنس مخالف، زمینه تولد یک کودک را ایجاد کند؛ تا اینجا همچنان پرسش و پاسخ ها مربوط به چرایی این تغییرات فیزیولوژیک و شناخت هرچه بیشتر از آناتومی بدن می شد. این درحالی بود که مربیان آموزشی در مدارس ایران، به دلیل برخی تابوهای آموزشی و فرهنگی، قید پاسخگویی به موارد جزئی تر را می زده و تلاش می کردند موضوع را منحصر به همان فعل و انفعالات جنسی و جسمی دوران بلوغ کنند اما با گسترده شدن دامنه نفوذ اینترنت و ورود حجم گسترده ای از داده های خام درباره مسائل جنسی، نگاه دانش آموزان به مقوله تغییر و تحولات جنسی و تبعات ناشی از این تغییر و تحولات تغییر کرد. تا اینکه در اواسط دهه ۸۰، رشد و سرعت انتقال داده ها درباره تحولات جنسی و تنوع و گوناگونی انواع و اقسام روابط جنسی در دسترس افراد مختلفی قرار گرفت؛ مسئله ای که تا به امروز هم تداوم دارد. بسیاری از دانش آموزان نسل جدید (متولدین دهه ۸۰) با مفاهیم نو و تازه ای آشنا شدند که تا پیش ازاین نه در مدرسه و نه در خانه درباره آن صحبت نشده است. انتقال بیماری های مقاربتی به وسیله تعدد روابط و رابطه جنسی محافظت نشده، خشونت و سوءاستفاده جنسی و مواردی از این دست، دانش آموزان را در وضعیتی قرار داده که میان داده های دنیای مجازی با آنچه در دنیای واقعی مثل مدرسه و خانه می گذرد، دچار تعارض و دوگانگی و در نهایت، خودسانسوری شوند. امروز دانش آموزانی که در مقاطع مختلف تحصیلی (به خصوص مقاطع اول و دوم متوسطه) تحصیل می کنند از خود می پرسند چه نیازی است وقتی همه چیز را می دانیم، به سراغ معلم، پدر و مادر برویم و از آن ها بپرسیم که سلامت و بهداشت جنسی یعنی چه؟! بچه ای که سوال جنسی نپرسه، بچه سالمیه برای طرح این پرسش لازم بود سری به چند مدرسه بزنیم و ببینیم آیا دانش آموزان برای طرح پرسش های جنسی خود به مشاوران یا مربیان بهداشت مدرسه سر می زنند. وارد یک مدرسه دخترانه در منطقه «۳» کرج می شویم و سراغ مربی بهداشت یا مشاور مدرسه را می گیریم. موضوع را که مطرح می کنیم با لحنی که نشان از تابوبودن سؤال ماست، می گویند اصلا نمی توانیم درباره این مسئله حرف بزنیم. «راستش اداره بهمون گفته در این موارد، اگه بچه ها سؤالی داشتن، جواب بدیم. یه مدت هم درباره ایدز یه سری اطلاعات بهشون دادیم ولی بچه های ما خیلی سالمن، خانم اصلا دنبال این چیزا نیستن! توی مناطقی که خانواده ها باز تر رفتار می کنن، این مسائل بیشتر وجود داره و بچه ها بیشتر می رن دنبال این چیزا...». یکی از دانش آموزان همین مدرسه که برای استراحت به اتاق مربی بهداشت آمده است، بیرون در حرف های متفاوتی به ما می زند. اسمش فرانک و کلاس دهم تجربی است. او می گوید: «نه خانم این جوری که خانم بهداشتمون می گه، نیست. پارسال یکی از بچه ها توی دستشویی مدرسه سقط کرده بود، پدر و مادرش اومدن اینجا کلی داد و هوار کردن سر مدیر که ما بچمون رو به شما سپردیم و این حرفا. آخرشم اینا تقصیر رو می ندازن گردن پدر و مادر ها، اون ها هم گردن این ها... بچه های خیلی چیزارو تو اینترنت می بینن. سر کلاس نمی گن یا نمی پرسن جلوی معلم که یه وقت فکر نکنن اینا مشکلی دارن.» در پاسخ به این پرسشم که خودت فکر می کنی اینکه بچه ها می بینند و می دانند به معنی آگاه بودن آن ها نسبت به عواقب و خطرات احتمالی اش هست، می گوید: «راستش نه؛ مسئله که فقط رابطه جنسی نیست. مسئله اینه که باید این مسائل باز بشه که راحت رابطه برقرار نکنیم. غیر از این، خیلی از بچه ها اصلا نمی دونن سوءاستفاده چیه. عکسشو می ذاره توی تلگرام و اینستا، بعدش کلی هم خوشحال می شه وقتی تعداد دوستاش بیشتر می شن. توی یکی از جلسه ها وقتی مادر یکی از بچه ها به مدیرمون گفته بود چی کار کنم که این کار رو نکنه، از عکساش سوءاستفاده می کنن، گفته اینترنت خونه تو قطع کن. نذار بره پای لپ تاپ و گوشی...؛ به نظر شما این طوری اون بچه بیخیال می شه؟!» وقتی که سرمان را زیر برف کرده ایم مادر ۴۵، ۴۶ ساله ای نشسته، روبه روی مشاور مدرسه و با حالت مضطربی که ناشی از حضور ما در اتاق مشاوره است، شروع به صحبت می کند: «خانم فدائی، من که نمی دونم چه کار می کنه، از بعدازظهر که می اد خونه تا آخر شب، سرش یه سره توی این گوشیه یا داره از خودش عکس می گیره یا با دوستاش در حال چت کردنه. نمی دونم از این چیز می زا هم می بینه یا نه، ولی همین چند روز پیش، برگشت به دخترخاله ش که داره طلاق می گیره، گفت اگه یه کم می رفتی کانال های... تلگرام رو می دیدی، الان وضعیتت این نبود. دخترخاله ش، ۱۰ سال ازش بزرگ تره؛ اونوقت این واسش نسخه می پیچه....» خانم مشاور می گوید: «خب این ها خاصیت سنشان است. زمان ما هم....» مادر دانش آموز صحبتش را قطع می کند: «نه خانم، زمان ما کی از این چیزا بود؟ من خودم همش تو این کانال ها می چرخم می بینیم، چه خبره. یه جاهاییش اصلا مناسب بچه ها نیست. بهتره شما بگین؛ منو باباش که نمی تونیم همه چیزو توضیح بدیم...» مشاور، حرفش را ادامه می دهد: «این دیگه به ما مربوط نیست. ما فقط می تونیم به شکل استفاده از این ابزار ها، جهت بدیم. اونم باید دستورالعملش از آموزش وپرورش بیاد. اینجوری بخوایم یه دفعه به بچه بگیم، بد تر می ندازیمش تو این خط ها... خیلی هاشون نمی دونن رابطه جنسی چیه... اگه بپرسن، خب بهشون می گیم ولی بچه ها هیچی از ما نمی پرسن. حالا می دونن یا نه، دیگه اونش به ما مربوط نیست....» شبکه های مجازی و گسترده شدن مفاهیم جنسی آنچه در شبکه های اجتماعی اتفاق می افتد، اعجاب برانگیز است. تا همین چند سال پیش، کسی تصورش را نمی کرد، فروش ابزارآلات جنسی در ایران به صورت زیرزمینی اتفاق بیفتد. حالا کانال هایی در شبکه های اجتماعی فعال هستند که تفاوتی نمی کند مخاطبشان چه کسی باشد. زن خانه دار، کارمند ساده یک ارگان دولتی، خانم مدیرعامل یک شرکت موادغذایی یا دختر و پسر دانش آموز مقطع متوسطه. وارد یکی از کانال ها که می شوید با کامنتهایی از این دست مواجه می شوید که مثلا این چیه گذاشتین؟ به چه دردی می خوره؟ اسباب بازیه یا چی؟! از بین این همه سؤال، یکی که عکس پروفایلش نشان می دهد، سن و سال زیادی ندارد، پرسیده است: «اینا رو تو فیلمای پورن استفاده می کنن؟» و بعد، بلافاصله فرد دیگری جواب داده است: «نه؛ این ها برای استفاده افراد معمولی که مشکلات جنسی دارند هم کاربرد دارد.» با همان فرد کم سن و سالی که کامنت گذاشته است، وارد مکالمه می شویم. ۱۴ ساله است و کلاس نهم متوسطه. می پرسیم: «قبلا هم چنین وسایلی را دیده بودی؟» می گوید: «نه؛ ولی از یکی از بچه های مدرسه شنیدم که تو فیلم های پورن، از این وسایل استفاده می شه. یه بارم یکی از بچه ها از یکی از معلمامون پرسید ولی اون جواب نداد. گفت همچین چیزایی، واسه آدماییه که مشکل اخلاقی دارن. آدم حسابی از این چیزا استفاده نمی کنه... راستش، منم فکر می کنم معلممون درست گفت. آخه مثلا که چی؟» می پرسم: «در مدرسه، درباره رابطه جنسی و سوءاستفاده جنسی هم با شما حرف می زنن؟» می گوید: «آره؛ وقتایی که بعضی از فیلم های سینمایی رو برامون تو وقتای بیکاری می ذارن که مثلا به دختره تجاوز شده، بهمون می گن اگه بیشتر مراقب خودش بود، این اتفاق واسش نمی فتاد.» می گوید: «توی مدرسه با بچه ها خیلی راجع به این چیزا حرف می زنیم ولی سر کلاس و جلوی معلم نه. بعضی وقتا مثلا یکی می پرسه، خانم پرده بکارت یعنی چی؟ بعد دو تا دیگه از بچه ها جوابشو می دن... یعنی می خوام بگم، تعداد اونایی که هیچی نمی دونن، خیلی کمه. فقط دونستنشون به درد نمی خوره...» می پرسم: «چرا به درد نمی خوره؟» جواب می دهد: «هرچی که عکس و تصویر باشه، می بینن ولی خوندنی، چیزی نمی خونن. اینارو باید مدرسه بگه یا حداقل کتاب براش بذارن....» ورود صحیح خانواده ها و سیستم آموزشی به مسائل جنسی آشنایی با مسائل جنسی، معمولا مساوی با آگاه بودن از زیر و بم آن نیست. فقط زمانی که تابوهای جنسی شکسته شود هم پدر و مادر ها راحت تر درباره مسائل و بحران های درونی نوجوانان با آن ها سخن می گویند و هم مدرسه، پرده حجب و حیا را پس می زند و با زبانِ آگاهی بخشی، جلوی عواقب خطرناک آسیب پذیرشدن دانش آموزان را می گیرد. آمار جرایم جنسی در میان بزرگسالان رو به افزایش است و مدت هاست محققان و کار شناسان مسائل اجتماعی و آموزشی بر این امر تأکید می کنند که می توان با گنجاندن برنامه ها آموزشی در راستای آگاهی بخشی به نوجوانان، گام های مؤثری برداشت. امروزه سرعت انتقال داده ها و اطلاعات جنسی از طریق شبکه های مجازی، به حدی است که ساختار آموزشی حتی در کشورهایی مثل آلمان و کشورهای حوزه اسکاندیناوی که صاحب برنامه ریزی مدون در زمینه آموزش جنسی هستند، احساس خطر می کنند که شاید نتوانند به نحو مطلوبی به ارائه آموزش هایی مناسب بپردازند؛ در این می ان، نظام آموزشی ایران، همچنان به حرکت کُند خود در زمینه آموزش جنسی در مدارس ادامه می دهد و این مسئله با توجه به رشد آمار بیماری ها و مشکلات ناشی از اختلالات جنسی در جامعه، نوعی زنگ خطر است که نمی توان از آن غافل شد.
به اشتراک بگذارید:

نگاه شما:

security code